ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, İran Havayollarıyla İş Yapanlara Yaptırım Uyarısı Yaptı
Washington (Reuters) – 27 Nisan 2026 – ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, İran’ın devlet havayollarıyla ticaret yapan şirketlerin ABD yaptırımlarına maruz kalabileceği konusunda net bir uyarı yaptı. Bessent, konuyla ilgili yorumunu sosyal medya platformu X üzerinden paylaştı ve “Yaptırıma tabi İran havayollarıyla iş yapmak, ABD yaptırımlarına maruz kalma riskini beraberinde getirir” dedi.
Bu açıklama, ABD‑İsrail ortaklığının İran’a yönelik askeri operasyonları başlatmasının ardından artırılan ekonomik baskı kampanyasının bir parçası olarak değerlendiriliyor. Washington, “Economic Fury” (Ekonomik Öfke) adı verilen bir strateji çerçevesinde, Tehranın finansal kaynaklarını kesintiye uğratmayı ve hayati altyapısını zorlamayı hedefliyor.
Hangi Hizmetler Hedef Alınıyor?
Bessent, sadece doğrudan uçak alım‑satımını değil, aynı zamanda “jet yakıtı, kıyafet, bakım, iniş ücretleri ve yer hizmetleri” gibi ikincil hizmetleri de kapsayan geniş bir yelpazeye dikkat çekti. “Yabancı hükümetlerin, kendi ülkelerindeki şirketlerin bu hizmetleri sunmasını engellemek için tüm önlemleri almaları gerekir” ifadeleri, ikinci‑düzey (secondary) yaptırımların yaygınlaşabileceğini işaret ediyor.
ABD’li yetkililer, bu uyarının ardından hatta bazı Avrupa ve Orta Doğu ülkelerinde ilgili girişimlerin hızla incelendiğini doğruladı. Örneğin, Almanya ve Fransa’nın hava yolu otoriteleri, İran havayolları ile anlaşma yapan şirketlere yönelik risk değerlendirmeleri başlattı.
İran Havayollarının Durumu
İran devlet medyası, İran Uluslararası Havalimanı’ndan (İmam Huseyn) ilk kez ticari uçuşların yeniden başlatıldığını duyurdu. İstanbul, Muscat, Medine, Basra ve Doha’ya planlanan seferler, bölgede bir anlamda “hava yolu yeniden canlanması” sinyali verirken, aynı zamanda ABD’nin yeni yaptırım tehdidini tetikledi.
Havayolu seferlerinin yeniden başlaması, İran’ın iç ve dış ticaret kanallarını tekrar açma çabasının bir parçası olarak görülse de, ABD‑İsrail askeri operasyonları sonrasında ülkenin enerji ihracatı ve finansal akışlarını sıkı bir denetim altına almış olması, bu seferlerin sürdürülebilirliği konusunda soru işaretleri yaratıyor.
Ekonomik ve Piyasa Etkileri
Haberin duyurulmasının hemen ardından, uluslararası enerji piyasalarında hareketlilik gözlendi. West Texas Intermediate (WTI) petrol fiyatı, habere yanıt olarak %1,35 artışla Amerikan doları 94,65 $ seviyesine yükseldi. Analistler, “İran’a uygulanan yeni finansal kısıtlamalar, bölgesel petrol arzını daraltabilir ve küresel fiyatları yükseltebilir” şeklinde yorum yaptı.
Öte yandan, havacılık ve lojistik sektöründe faaliyet gösteren şirketlerin hisseleri bir miktar geriledi. Özellikle Avrupa’daki büyük havayolu bakım firmaları ve yakıt tedarikçileri, “stratejik risk” raporları hazırlayarak yatırımcılara şeffaflık sağlama zorunluluğu buldu.
Yaptırımların Kapsamı ve Geçmiş Örnekler
ABD’nin İran’a yönelik yaptırımları, 2018‑2020 döneminde 19 nakliye şirketi ve bir Çin rafinerisi dahil olmak üzere geniş bir çerçevede uygulanmıştı. Bu yaptırımlar, İran’ın petrol ihracatını sınırlamayı ve finansal sistemine erişimini engellemeyi hedeflemişti. Bessent’in yeni açıklaması, bu politikanın “maksimum baskı” hedefiyle yeniden canlandırıldığını gösteriyor.
Uluslararası Tepkiler
İran dışişleri bakanlığı, ABD’nin “ekonomik abluka” politikasını “uluslararası hukukun açık bir ihlali” olarak kınadı. “İran havayollarına hizmet sunan firmalar, sadece ticari bir ilişki kurmaktadır; bu nedenle ABD’nin ikincil yaptırımlarını meşru görmüyoruz” şeklinde bir açıklama yayınlandı.
Avrupa Birliği ise, “ABD’nin egemen bir ülke olarak tek taraflı yaptırım uygulamalarına dair endişelerimiz var. Ancak, ortak güvenlik ve terörle mücadele bağlamında, ilgili şirketlerin risk değerlendirmesini yapması gerektiğine inanıyoruz” diyerek temkinli bir tutum sergiledi.
Sonuç ve Olası Gelişmeler
Scott Bessent’in açıklamaları, “Economic Fury” adlı kampanyanın sadece finansal varlıkları hedef almadığını, aynı zamanda lojistik zincirini de kapsayan geniş bir yaptırım paketine dönüşebileceğini ortaya koyuyor. İlk aşamada, ABD’nin ikinci‑düzey yaptırımlarıyla doğrudan bağlantılı firmalara (örneğin yakıt tedarikçileri, bakım atölyeleri ve catering şirketleri) yönelik lisans iptalleri ve varlık dondurulması riski taşıdığı anlaşılıyor.
İran’ın uçuşlarını yeniden başlatma kararı, bölgesel ekonomi için bir canlanma sinyali verirken, aynı zamanda ABD‑İsrail askeri baskısının ekonomik boyutunu da gözler önüne seriyor. Şirketler ve devletler, Bessent’in uyarısına yanıt olarak risk analizlerini güncellerken, uluslararası ticaret akışları ve enerji piyasaları da bu gelişmelerden etkilenmeye devam edecek.