ABD'nin İran'a Saldırılarının Maliyeti Neden 50 Milyar Doları Aşıyor?
İddialı bir Pentagon rakamı geçtiğimiz haftalarda Washington Kongresi'nde savunma bakanı Pete Hegseth ve Jandarma Şefliği Başkanı Gen. Dan Caine'e “yaklaşık 25 milyar dolar” olarak sunuldu. Ancak CBS News’e konuşan bir kaynak, bu rakamın operasyonun gerçek maliyetinin neredeyse iki katı olduğunu, yani 50 milyar dolara yakın bir tutara işaret etti.
Bu sayı, yalnızca medya raporlarıyla sınırlı kalmayıp, Anadolu Ajansı (AA) ve Habertürk gibi yerel haber ajansları tarafından da aynı şekilde bildirildi. Kaynağın “kayıp veya hasar gören ekipman maliyetleri, yakıt, mühimmat ve operasyonel destek gibi kalemlerin 25 milyar dolar rakamına dahil edilmediği vurgulanıyor.
Operasyonun Bütçesini Oluşturan Kalemler
Mühimmat ve uçak kayıpları: Pentagon kaynakları, iki hafta içinde 24 MQ‑9 Reaper insansız hava aracının kaybedildiğini ve her birinin 30 milyon doların üzerinde bir maliyete sahip olduğunu belirtiyor. Bu tek başına 720 milyon doların üzerindeki bir açık oluşturuyor.
Yakıt ve lojistik: Operasyonun büyük bir parçasını deniz ve hava taşıma araçları oluşturuyor. CBS’ye haber veren uzmanlar, yakıt fiyatlarındaki artışın ve kıtlık riskinin ABD hanehalkına da ek maliyet yükleyeceğini, aylık ortalama 150 dolar ek harcama anlamına gelebileceğini ifade etti.
İnşaat ve üs bakım maliyetleri: ABD Donanması’nın Orta Doğu’da bulunan üsleri, saldırı sonrası onarım ve genişletme çalışmaları için büyük bütçeler harcayacak. Pentagon’un geçici comptrollerı Jules Hurst, “gelecekteki üs inşaat maliyetlerini tahmin etmek şu an için zor” dedi.
Diğer bakanlıkların katkıları: Savunma Dairesi dışındaki bakanlıklar, özellikle İç Güvenlik Bakanlığı (DHS) ve Bakanlar Kurulu içinde yer alan Enerji Bakanlığı da operasyon nedeniyle artan güvenlik ve altyapı harcamalarıyla maliyetleri artırıyor.
ABD Kongresi ve Finansal Soruşturma
Senatör Chris Coons (D‑Delaware) ve Temsilci Ro Khanna (D‑California), Pentagon yetkililerinin sunduğu 25 milyar dolar rakamının “çok düşük” olduğunu belirterek, daha şeffaf bir hesap vermeleri gerektiğini vurguladı. Coons, “operasyonun günlük maliyetinin 1,5 milyar doların üzerindeyse, toplam rakamın 50 milyar dolar seviyesine ulaşması şaşırtıcı değil” dedi.
ABD Temsilciler Meclisi, ek fon talebi hazırlığı içinde. Bazı Cumhuriyetçi milletvekilleri, “çok kapsamlı bir ek bütçe talebi bekleniyor” uyarısında bulunurken, Demokratlar ise “operasyonun gerçek maliyetini açıklamadan hiçbir ek fon onayı verilemez” diyor.
Uluslararası ve Bölgesel Etkileri
Operasyonun maliyeti sadece ABD bütçesini etkilemekle kalmıyor; Orta Doğu’da enerji fiyatları yükseliyor. Amerikan Enterprise Institute, İran savaşının küresel yakıt ve gübre fiyatlarını artırarak her hanehalkına aylık 150 dolar ek maliyet getirebileceğini tahmin ediyor.
İran da ABD‑İsrail saldırılarına karşılık olarak Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn gibi ABD üslerinin bulunduğu bölgelere çapraz saldırılar düzenledi. Bu durum, bölgedeki güvenlik harcamalarını ve askeri mühimmat tüketimini daha da artırıyor.
Gelecek Beklentileri ve Son Değerlendirme
Uzmanlar, Operasyon Epic Fury adı verilen bu çatışmanın maliyetinin 50 milyar doların üzerine çıkmasının kaçınılmaz olduğunu söylüyor. Center for Strategic and International Studies (CSIS) araştırmacısı Mark Cancian, “mühimmat tüketimi, kayıp ekipman ve yakıt giderleri aynı anda çarpıcı bir artış gösteriyor” diye belirtiyor.
Dolayısıyla, Pentagon’un resmi açıklamasında yer alan 25 milyar dolar rakamı, sadece “işletme giderleri” olarak tanımlanan dar bir bütçe dilimini yansıtıyor. Görünmeyen ve uzun vadeli maliyetler — örneğin, ekipman yenileme, personel ödenekleri ve bölgesel istikrar kaybı — ise toplam harcamanın iki katına yakın bir değeri ortaya koyuyor.
Bu durum, ABD’nin savunma bütçesi planlamasını ve Kongre’nin ek fon talep süreçlerini yeniden gözden geçirmesine neden olacak gibi görünüyor. Aynı zamanda, kamuoyu ve müttefik devletler için, bir çatışmanın maliyetinin yalnızca askeri harcamalarla sınırlı olmadığı, ekonomik ve sosyal etkilerle de geniş bir yelpazeyi kapsadığı bir örnek teşkil ediyor.