Pera Film’den “Baktığın Toprak” Programı: Doğa, Emek ve Hafıza Üzerine Ücretsiz Sinema‑Forum Deneyimi
Pera Müzesi’nin film ve video bölümü Pera Film, bağımsız kültür girişimi Görültü ve Fransız Kültür Merkezi iş birliğiyle 2‑3 Mayıs 2026 tarihleri arasında “Baktığın Toprak” adını taşıyan yeni sinema programını hayata geçiriyor. Katılım tamamen ücretsiz; rezervasyon gerekmeden herkesin erişimine açık. Program, izleyiciyi “toprağa bakma” ve “toprağı bakma” kavramlarını yeniden sorgulamaya, doğa‑insan ilişkisini emek, hafıza ve kolektif yaşam temelinde irdelemeye davet ediyor.
Gösterim Takvimi ve Seçilen Filmler
Üç farklı belgesel, programın ana yapı taşlarını oluşturuyor. Her film, farklı bir coğrafi ve politik bağlamda toprakla kurulan bağları ve bu bağların gündelik hayata yansımalarını inceliyor.
Doğrudan Eylem (216 dk) – 2 Mayıs Cumartesi, 14:00
Yönetmenler: Ben Russell ve Guillaume Cailleau (Fransa‑Almanya, 2024). Film, Fransa’nın ünlü ekolojik direniş hareketi Alan Savunması (ZAD) üzerine odaklanıyor. Yönetmenler, hareketin sadece büyük gösterilerden ibaret olmadığını; 100 gün boyunca komün içinde çalışan 30 bin kişi yerine, eylemlerin sürdürülebilirliğini sağlayan 100 kişilik bir “bakım” ekibini belgeliyor. 41 uzun plan, günlük işlerin (odun kesimi, testere bakımı, polis sorgusu hazırlığı vb.) sinematik bir gözlemle sunulması, izleyiciyi eylem‑rutin ikiliğini tartışmaya itiyor.
Nosema (32 dk) – 3 Mayıs Pazar, 14:00
Yönetmen: Etna Özbek (Türkiye, 2021). Belgesel, Şırnak‑taki Meer köyünde, savaş ve göç sonrası boş bırakılmış bir Asuri Keldani topluluğunun direnişini anlatıyor. Hürmüz ve Şimuni Diril çifti, yanan evlerini yeniden inşa ederken arıcılık ve hayvancılıkla geçimlerini sürdürmeye çalışıyor. Film, “toprak” kavramını hem bir kimlik hem de bir hafıza alanı olarak gösteriyor; sıradan rutinler, toplumsal travmanın izlerini nasıl siler, sorusunu gündeme taşıyor.
Son Şeyler (50 dk) – 3 Mayıs Pazar, 14:00
Yönetmen: Deborah Stratman (ABD‑Fransa, 2023). Deneysel bir yapım olan film, taşlar, mineraller ve kozmik ölçekler üzerinden “insan dışı” bir perspektif sunuyor. Bilim‑kurgu metinleri, klasikleri (J‑H Rosny) ve sanat‑öykülerinin kolajı, izleyiciyi dünyayı insan merkezli yaklaşımlardan uzaklaştırıp, toprağın evrensel bir varlık olarak nasıl bir anlatıya sahip olduğunu sorgulatıyor.
Forum: Sinema Sonrası Tartışma Alanı
Film gösterimlerinin ardından Baktığın Toprak Forumu 3 Mayıs saat 15:45’te gerçekleşecek. Forumun danışmanlık ve moderatörlüğünü Sevgi Ortaç üstleniyor. Katılımcılar, filmlerde öne çıkan temalar üzerinden şu soruları tartışacak:
- Türkiye’deki ekolojik mücadelelerin günlük bakım emeğiyle ilişkisi nedir?
- Gönüllülük temelli örgütlenmelerde yorgunluk ve yılgınlıkla nasıl başa çıkılır?
- Toprak, hafıza ve kimlik arasındaki bağlar, yerinden edilme süreçlerinde nasıl yeniden inşa edilebilir?
- İnsan dışı bir bakış açısı, ekolojik krizlere yönelik yeni politikalar geliştirmeye nasıl bir katkı sağlar?
Forumda akademisyenler, sanatçılar, sinemacılar ve izleyiciler eşit ses hakkına sahip olacak; böylece sinemanın pasif tüketimden aktif katılıma dönüşmesi amaçlanıyor.
Programın Kültürel ve Sosyal Önemi
“Baktığın Toprak”, Pera Film’in bağımsız kültür inisiyatifleriyle sürdürdüğü “sinema‑düşünce” modelinin bir örneği. Program,
- Ekolojik farkındalığı artırma: Fransa‑Türkiye‑ABD gibi farklı bağlamlarda toprakla ilişkiler inceleniyor; izleyiciler küresel bir perspektife yönlendiriliyor.
- Bakım emeğinin görünürleştirilmesi: Büyük protestoların gölgesinde, toprak işleyişini sürdüren günlük emekler vurgulanıyor.
- Hafıza ve kimlik araştırması: Asuri Keldani köyü örneği, mülkiyet ve yerinden edilmenin hafıza üzerindeki etkilerini ortaya koyuyor.
- Deneysel sinemanın toplumsal tartışmaya entegrasyonu: “Son Şeyler” ile doğa‑insan ilişkisi geleneksel anlatıların dışına itiliyor.
Program, 18+ içerik uyarısı dışında tüm izleyicilere açıktır; müze ziyaret saatleri içinde 10:00‑19:00 (Cuma 22:00) yapılan gösterimler ücretsizdir.
Nasıl Katılabilirsiniz?
Etkinlik “rezervasyon yok” politikasıyla yürütülüyor. Katılmak isteyenler yalnızca Pera Müzesi’nin güncel ziyaret saatleri içinde bulundukları gün gelerek, temel kimlik belgelerini göstererek giriş yapabilirler. Çocuklar ve öğrenciler için ücretsiz “Genç Çarşamba” gibi özel günlerde ek indirimler uygulanmaktadır.
Son Söz
“Baktığın Toprak” programı, sinema aracılığıyla ekoloji, emek ve hafıza arasındaki karmaşık ilişkiyi açığa çıkarırken, aynı zamanda izleyiciyi bir tartışma platformuna taşıyor. Pera Müzesi’nin sürdürülebilir kültür politikaları kapsamında sunulan bu ücretsiz etkinlik, hem yerel hem de küresel ölçekte toplumsal bilinçlenmeye katkı sağlama potansiyeline sahip. Doğaya bakış şeklimizi sorgulamak ve bakım‑emek üzerine yeniden düşünmek isteyen herkes için kaçırılmayacak bir fırsat.