İhracatta Nisan Rekoru: 12 Aylık Dönemde Cumhuriyet Tarihinin En Yüksek Seviyesi
Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Ordu’da düzenlenen dış ticaret toplantısında Nisan ayı verilerini açıkladı. Açıklamalar, resmi Ticaret Bakanlığı dış ticaret bülteni ve Erdemli Ticaret Araştırma Merkezi raporlarından derlenmiştir.
Nisan 2024 döneminde Türkiye’nin dış ticaret performansı, önceki yılın aynı ayına kıyasla bir dizi olumlu göstergeler ortaya koymuştur. En dikkat çekici veri, son 12 ay içinde yıllıklandırılmış mal ihracatının 275,8 milyar dolar seviyesine ulaşarak Cumhuriye tarihinin en yüksek ihracat rakamını kaydetmesidir.
Genel Dış Ticaret Verileri
Resmi bültene göre, Nisan ayında Türkiye’nin ihracatı 19,271 milyar dolar olarak gerçekleşti; bu, bir önceki yılın aynı ayına göre %0,1 artış anlamına gelmektedir. İthalat ise %4,2 artışla 29,171 milyar dolar seviyesine yükseldi. Toplam dış ticaret hacmi %2,6 artışla 48,442 milyar dolar oldu. Ayrıntılı tablo verileri şu şekildedir:
| Ay | İhracat (Milyar $) | İthalat (Milyar $) | Dış Ticaret Hacmi (Milyar $) | Dış Ticaret Dengesi (Milyar $) |
|---|---|---|---|---|
| 2023 Nisan | 19,245 | 27,984 | 47,229 | -8,739 |
| 2024 Nisan | 19,271 | 29,171 | 48,442 | -9,900 |
Ocak‑Nisan dönemi (ilk dört ay) incelendiğinde ise ihracat %2,7 artışla 82,873 milyar dolar, ithalat %8,9 azalışla 113,117 milyar dolar seviyelerine geriledi. Bu sayede dış ticaret açığı 30,243 milyar dolar olarak 30,5 % daralma kaydetti.
İhracatın Rekor Seviyesi
Bolat’ın vurguladığı en kritik gösterge, “son 12 ayda yıllıklandırılmış mal ihracatının 275,8 milyar dolar olarak Cumhuriyet tarihinin en yüksek seviyesine ulaşmasıdır. Bu rakam, bir önceki yılın aynı dönemiyle karşılaştırıldığında %2,5 artışa tekabül etmektedir. Aynı dönemde ithalat %5,7 azalarak 350,681 milyar dolar, dış ticaret hacmi ise %2,4 azalarak 608,331 milyar dolar olmuştur.
İhracatın İthalatı Karşılama Oranı
İhracatın ithalatı karşılama oranı Nisan ayında %66,1’e gerilemiş, ancak enerji dışı kalemlerde bu oran %73,8’e çıkmıştır. Altın ve enerji kalemleri hariç tutulduğunda oran %77,4’e yükselmiştir. Bu, dış ticaret yapısının giderek daha çok katma değerli ve enerji dışı ürünlere yöneldiğinin bir göstergesi olarak yorumlanabilir.
Coğrafi ve Sektörel Dağılım
İhracatın en fazla yapıldığı ilk beş ülke sırasıyla:
- Almanya – 1,481 milyar dolar
- ABD – 1,185 milyar dolar
- İngiltere – 1,124 milyar dolar
- İtalya – 0,987 milyar dolar
- Irak – 0,932 milyar dolar
İthalatta ise ilk üç ülke Çin (3,753 milyar dolar), Rusya (3,330 milyar dolar) ve Almanya (2,244 milyar dolar) olmuştur.
Ülke grupları açısından bakıldığında, ihracatın %47,8’i ilk 10 pazardan geliyor; bu pazarlarda en büyük pay Avrupa Birliği (AB‑27) üzerinden 8,01 milyar dolar. İthalatta ise ilk 10 ülke toplamının %58,6’sı %8,8 oranıyla AB‑27 (9,487 milyar dolar) ve Asya (7,847 milyar dolar) gruplarından oluşmaktadır.
Üretim sektörüne göre ihracatın %94,6’sı (18,229 milyar dolar) imalat sanayi ürünlerinden, %3,3’ü (0,635 milyar dolar) tarım‑ormancılık‑balıkçılık ürünlerinden, %1,7’si (0,334 milyar dolar) ise madencilik‑taş ocakçılığı kalemlerinden gelmektedir. İthalatta ise imalat sanayi %82,6 (24,088 milyar dolar) ağırlığını korurken, madencilik‑taş ocakçılığı %10,7 (3,133 milyar dolar) payı almıştır.
Ürün Grupları (BEC) Analizi
Broad Economic Classification (BEC) kapsamında Nisan ayında en çok ihracat “hammadde (ara malları)” grubundan (10,064 milyar dolar, %4,2 artış) gerçekleşti. “Tüketim malları” ve “yatırım (sermaye) malları” sırasıyla %3,9 ve %2,8 azalarak 6,613 milyar dolar ve 2,482 milyar dolar seviyelerinde kalmıştır.
İthalatta ise “hammadde (ara malları)” hâlâ en büyük kategori olmakla birlikte (20,270 milyar dolar, %0,9 azalış) “tüketim malları” %34,1 artışla 4,855 milyar dolar ve “yatırım (sermaye) malları” %3,5 artışla 4,027 milyar dolar seviyelerine yükselmiştir.
Küresel ve Bölgesel Dinamikler
Bolat, açıklamalarında küresel ticaret ortamının belirsizlikler ve fiyat dalgalanmalarıyla şekillendiğini vurguladı. Özellikle enerji fiyatlarının oynaklığı, Altın ithalatının %55 artışı ve doğal gaz ithalatının iki katına çıkması gibi faktörler ithalatı yukarı çekerken, Türk Lirası’nın değer kazanması ve euro‑dolar paritesindeki dalgalanma ihracata olumlu yansımalar sağladı.
AB pazarı, Nisan ayı ihracatının %42,3’ünü (yaklaşık 8 milyar dolar) oluşturdu. Yakın ve Orta Doğu ülkeleri ise %17,3 artışla 3,204 milyar dolar tutarında ihracata katkı sağladı. İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) ülkeleri ise %9,5 artışla 21,2 milyar dolar ihracat yaptı.
İhracatta Sektörel Öne Çıkan Ürünler
En hızlı büyüyen ihracat kalemleri arasında:
- Kıymetli ve yarı kıymetli taşlar (altın, mücevher) – 1,4 milyar dolar artış
- Savunma sanayi – 567 milyon dolar artış
- Motorlu kara taşıtları – 553 milyon dolar artış
- Elektrikli makineler – 304 milyon dolar artış
- Havacılık ve uzay (İHA, SİHA) – 286 milyon dolar artış
Azalan kalemler arasında rafine petrol ürünleri, örülmemiş giyim ve demir‑çelik yer alırken, ithalatta altın (1,4 milyar dolar), motorlu kara taşıtları (864 milyon dolar) ve kakao (571 milyon dolar) gibi ürünlerde belirgin artış gözlemlenmiştir.
Gelecek Projeksiyonları
Bolat, “Türkiye küresel ve bölgesel krizlerde yükselen bir ülke” diyerek, dış ticaretin istikrarının sürdürülmesi ve ihracatın çeşitlendirilmesi politikalarının devam edeceğini belirtti. Özellikle hizmet ihracatı ve dijital ticaretteki büyüme, 2024‑2025 döneminde ihracat hacmini %10‑15 artırma hedefiyle uyumlu görülmektedir.
Sonuç olarak, Nisan 2024 dış ticaret verileri, Türkiye’nin **12 aylık ihracat rekoru kırarak 275,8 milyar dolar** seviyesine ulaşması, dış ticaret dengesinde iyileşme ve ihracatın daha yüksek katma değerli ürünlere yönelmesi açısından kritik bir dönüm noktasıdır. Bu performans, uluslararası ticaret dinamikleri, bölgesel pazar stratejileri ve içgörülü üretim politikalarının bir araya gelmesiyle mümkün olmuştur.