İran‑ABD çatışması: Pentagon'un 25 milyar dolar açıklaması neden tartışma yaratıyor?
İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi geçtiğimiz günlerde sosyal medyada yaptığı bir açıklama ile Pentagon'un, savaşın maliyetini 25 milyar dolar olarak açıklamasını “yalan” olarak nitelendi. Bakan, “Netanyahu’nun kumarı Amerika’ya şu ana kadar 100 milyar dolar maliyet getirdi, resmi rakamın dört katı” demiş ve her Amerikan hanehalkının aylık 500 dolar ek bir yük taşıdığını iddia etti.
Bu iddiaya yanıt bulmak ve gerçeği ortaya koymak amacıyla çeşitli haber kaynakları ve savunma analizleri incelendi. Elde edilen veriler, Pentagon’un saydığı 25 milyar doların sadece mumluk bir kısmını kapsadığı, gerçek maliyetin ise çok daha yüksek olabileceği yönünde. Aşağıda, mevcut bilgiler ışığında çatışmanın finansal boyutu, iddiaların dayanakları ve uzman görüşleri derlenmiştir.
Pentagon’un resmi rakamı: 25 milyar dolar
29 Nisan 2026’da Birleşik Devletler Temsilciler Meclisi Savunma Komitesi’nde Jules Hurst adlı Pentagon comptroller’ı, “Operation Epic Fury” adı verilen İran operasyonunun şu ana kadar 25 milyar dolar harcandığını duyurdu. Açıklamaya göre bu tutarın büyük bir kısmı munisyon harcamalarına, geri kalanının ise operasyon, bakım ve ekipman değişimlerine ayrılmıştı.
Bu rakam, Defence News ve Bloomberg gibi güvenilir savunma gazeteleri tarafından aynı kaynak (Pentagon) üzerinden raporlandı. Ancak bu raporlar, sayının tam maliyetin yalnızca bir kısmını yansıttığını, özellikle altyapı hasarları, üs bakımı ve uzun vadeli sağlık giderlerinin dışarıda bırakıldığını belirtiyor.
Uzmanların ve diğer kaynakların uyarıları
Birçok bağımsız analiz, Pentagon’un “25 milyar dolar” tahmininin çok düşük olduğunu vurguluyor:
- CBS News’un haberine göre, Pentagon iç değerlendirmeleri maliyetin 40‑50 milyar dolar arasında olduğunu gösteriyor. Bu farkın büyük bir kısmı, kaybedilen MQ‑9 Reaper dronları (başına 30 milyon dolar), başka uçak ve gemi hasarları gibi “görünmeyen” giderlerden kaynaklanıyor.
- Harvard Kennedy School’dan Linda Bilmes gibi akademisyenler, savaşın 1 trilyon dolar seviyesine çıkabileceği ihtimalini dile getirdi. Bilmes, mevcut maliyetin günlük 2 milyar dolar civarında olduğunu ve enflasyon, yedek parça fiyat artışı ve veteriner bakımının hesaplanmadığını savunuyor.
- Press TV ise Araghchi’nin iddiasını “gerçekçi” bulduğunu belirtirken, “her Amerikan hanehalkının aylık 500 dolar ek maliyeti” gibi rakamların da resmi raporlarda yer almadığını fakat “dolaylı maliyetlerin çok daha yüksek” olduğunu vurguladı.
Araghchi’nin açıklamasının arkasındaki gerekçeler
Araghchi, X (eski Twitter) üzerinden yaptığı paylaşımda, “Pentagon yalan söylüyor. Netanyahu’nun kumarı Amerika’ya 100 milyar dolar maliyet getirdi, bu resmi rakamın dört katı” ifadelerini kullandı. Hakaret içerikli bir dille “İsrail First, America Last” söylemiyle, ABD’nin İsrail’in bölgesel politikalarını destekleyerek Türkiye‑Ortadoğu dengesini bozduğunu öne sürdü.
Araghchi, ayrıca “dolaylı maliyetlerin çok daha yüksek” olduğuna dikkat çekti ve şu anki döviz kurları, petrol fiyatlarındaki artış ve ABD'li tüketicilerin aylık 150‑200 dolar ek gider faced ettiği iddialarını dile getirdi. Bu noktada American Enterprise Institute’ün, savaş sonrası benzin ve gübre fiyatlarının hanehalkına 150 dolar ek yük getirebileceği öngörüsü, Araghchi’nin iddiasına paralel bir referans sağlıyor.
Gerçek maliyetin unsurları
Şu ana kadar toplanan verilere göre, savaşın gizli kalmış maliyet kalemleri şunlar:
- Ekipman ve araç kaybı: 24 MQ‑9 Reaper dronu, 5 büyük ölçekli gemi, 8 uçak ve çeşitli kara araçları.
- Altyapı hasarı: Basra Körfezi’nde ABD üslerine yapılan darbe, yakıt depoları, iletişim hub’ları ve lojistik tesislerde hasar.
- İkmal ve lojistik: Artan yakıt tüketimi, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatması nedeniyle deniz taşımacılığı maliyetlerinde %30’luk artış.
- Sağlık ve tazminatlar: Savaşta yaralanan 400 asker ve 13 şehit için uzun vadeli tıbbi bakım ve sübvansiyonlar.
- Ekonomik dış etkiler: Petrol fiyatlarındaki 4‑yıllık en yüksek seviyenin ABD tüketicisine yansıması, tarım ve imalat sektörlerinde maliyet artışı.
Politik ve toplumsal yankılar
Bu maliyet tartışması, ABD Kongresi’nde bir dizi soru işaretine yol açtı. Senatör Bernie Sanders, “Irak ve Afganistan savaşları toplamda 4,6 trilyon dolar; İran savaşının da 1 trilyon dolar civarında bir rakama ulaşabileceğini düşünüyorum” diyerek, savaş harcamalarının toplumsal hizmetlerden çok bütçe tükettiğini vurguladı.
Temsilciler Meclisi’nde ise Rep. Ro Khanna, “Savaşın Amerikan hanehalkına getirdiği ek masraflar” sorusunu sordu. Pentagon yetkilisi Pete Hegseth, soruya doğrudan yanıt vermekten kaçınarak, “İran nükleer silah yapmadan engellemek için harcanan paranın değeri ölçülemez” şeklinde bir savunma yaptı.
Son değerlendirme
Birleşik Devletler’in Iran‑ABD çatışması maliyetine dair farklı rakamların ortaya çıkması, şeffaflık ve hesap verebilirlik gereksinimini artırıyor. Pentagon’un 25 milyar dolar açıklaması, yalnızca ilk tahmin ve maliyet kalemlerinin bir kısmını yansıtıyor. Bağımsız uzmanlar, akademik analizler ve dış raporlar, gerçek maliyetin 40‑50 milyar dolar civarında olabileceğini ve uzun vadeli tahminlerin trilyon dolar seviyesine varabileceğini öne sürüyor.
İran Dışişleri Bakanı Araghchi’nin iddiaları, doğrudan 100 milyar dolar rakamını öne sürse de bu sayı, hâlâ bir tahmini yönlendirme olarak görülüyor. Ancak dolaylı maliyetlerin — hanehalkı faturalarındaki artış, enerji fiyatları, tıbbi bakım ve altyapı yeniden inşa — gerçekten de resmi raporlarda eksik kaldığı konusunda geniş bir uzlaşı mevcut.
Bu bağlamda, hem ABD hükümetinin hem de uluslararası kamuoyu, savaşa ayrılan kaynakların tam ve şeffaf bir şekilde raporlanmasını talep ediyor. Aksi takdirde, maliyet tartışması siyasi çekişmelere, kamuoyunun güven kaybına ve gelecekteki dış politik kararların sorgulanmasına yol açacaktır.