Kira Stopajı Tartışması: TESK Genel Başkanı Bendevi Palandöken’in “Esnafın Belini Büküyor” İddiası
İstanbul – 1 Mayıs 2026 – Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu (TESK) Genel Başkanı Bendevi Palandöken, işyeri kiralarındaki hızlı artışların ve mevcut kira stopajının esnaf üzerindeki ağır yükünü tekrar gündeme taşıdı. Palandöken, “Kira stopajının tamamen kaldırılması gerekiyor” diyerek hem vergi politikalarının yeniden gözden geçirilmesini hem de mülk sahiplerinin vergi sorumluluğunu doğrudan üstlenmesini talep etti.
Palandöken, ANKARA’da yaptığı açıklamada, “Bir esnaf işyeri kirasını ödeyip, aynı zamanda kira gelirlerinden doğan %20 stopajı da mülk sahibinin yerine ödemek zorunda kalıyor. Bu durum çifte vergilendirme gibi adeta bir haksız yük oluşturuyor” ifadelerini kullandı. Çıktığı bu açıklama, 2025 yılı içinde çeşitli medya organlarında (TESK resmi sitesi, Cumhuriyet, BHA, İlgiHaber) geniş yankı buldu.
Stopaj Uygulamasının Esnafa Yüklediği Maliyet
Türkiye’de işyeri kiralarındaki artış, 2023‑2025 yılları arasında %70‑%100’e kadar yükseldi. Üstelik kiraya ek olarak uygulanan %20’lik stopaj (ve bazı durumlarda damga vergisi) esnafın aylık maliyetini ikiye katlayabiliyor. Örneğin, aylık 20.000 TL kira ödeyen bir esnaf, stopaj nedeniyle ayrı 4.000 TL daha ödemek zorunda kalıyor.
Bu durumun “çifte vergilendirme” olarak nitelendirilmesi, aynı gelir üzerinden iki kez vergi tahsil edildiği anlamına geliyor. Mülk sahibi, kira gelirini beyan ederek gelir vergisini zaten ödüyor; burada ek olarak kiracı (esnaf) aynı tutarın üzerinden stopaj ödüyor.
Mevcut Yasal Çerçeve ve Geçmiş İndirimler
2019 yılında COVID‑19 pandemisi sürecinde, Maliye Bakanlığı kira stopaj oranını %25’ten %20’ye, ardından geçici bir dönem için %10’a indirdi. Bu indirim, esnafın maddi sıkıntılarını bir ölçüde hafifletti. Ancak Palandöken ve TESK, bu iyileştirmenin sadece geçici bir rahatlama olduğunu, kalıcı bir çözümün “stopajın tamamen kaldırılması” olduğunu vurguluyor.
2015‑2020 yılları arasında yapılan araştırmalara göre, stopaj gelirleri devlet bütçesine yıllık ortalama 2‑3 milyar TL katkı sağlasa da, esnaf sektörü içinde “kayıplı bir iş modeli” yaratıyor. TESK’in 2025 raporunda, stopajın kaldırılması halinde esnafın ortalama %12‑%15 oranında maliyet azaltımı sağlayacağı ve bu sayede işletme ömrünün %8‑%10 uzayacağı belirtiliyor.
Ekonomik ve Sosyal Etkiler
Esnaf, Türkiye ekonomisinin temel direklerinden biri olarak kabul ediliyor. 2,5 milyonun üzerindeki küçük ölçekli işletme, istihdam, vergi ve yerel döner sermaye açısından kritik öneme sahip. Palandöken, “Esnaf ayakta kalmazsa ekonomi ayakta kalamaz” diyerek, esnafın kapanma riskinin zincirleme etkilerini vurguluyor.
Son yıllarda esnaf işletmelerinin ortalama ömrü 30‑40 yıldan 3‑3,5 yıla geriledi. Artan kira, yüksek enerji maliyetleri, dijital rekabet ve haksız rekabet unsurları bir araya gelerek sektörün kırılganlığını artırıyor. Stopajın ek bir yük oluşturması, birçok küçük işletmenin “kısa vadeli likidite” sorununu derinleştiriyor.
Talep Edilen Çözüm ve Politika Önerileri
Palandöken’in önerileri iki başlıkta toplanabilir:
- Stopajın tamamen kaldırılması: Mülk sahibi, kira gelirlerinden doğan vergiyi doğrudan ödeyecek; kiracı (esnaf) üzerindeki ek vergi yükü ortadan kalkacak.
- Geçici indirim yerine kalıcı düzenleme: Pandemi dönemindeki %10 stopaj oranı örnek alınarak, benzer bir iyileştirmenin kalıcı hâle getirilmesi; aynı zamanda elektrik, su ve doğalgaz gibi işletme maliyetlerinin de devlet destekli indirime tabi tutulması.
Bu düzenlemeler, sadece esnafı rahatlatmakla kalmayıp, aynı zamanda ekonomik aktivitenin canlanması, vergi tabanının genişlemesi ve istihdamın artışı gibi yan faydalar da sağlayabilir.
Hükümet ve Maliye Bakanlığı’nın Olası Yanıtı
2025 yılında yapılan bir iç dinleme oturumunda, Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, “Kira stopajı, bütçe gelirleri açısından önemli bir kalem” derken, “Ancak ekonomik istikrar ve sektörel dengeler göz önünde bulundurularak geçici bir indirim düşünülebilir” açıklamasını yapmıştı. Bu çerçevede, stopajın %10’a çekilmesi ya da tamamen kaldırılması talebi, TBMM'de ilgili komisyonlar tarafından inceleniyor.
Öte yandan, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) ve İstanbul Ticaret Odası (İTO) gibi iş dünyası temsilcileri de teselli edici bir dilekçe ile “Kira stopajının mülk sahibine yansıtılması” gerektiğini belirtiyor.
Uluslararası Perspektif
Birçok gelişmiş ülkede (Almanya, Fransa, ABD) kiracıların doğrudan stopaj ödeme sorumluluğu bulunmuyor; vergi, mülk sahibinin gelir beyanına dahil ediliyor. Bu uygulama, “vergi adaleti” ve “kira piyasasındaki şeffaflık” açısından örnek kabul ediliyor. Türkiye’nin bu alanda uyum sağlaması, hem yerel esnaf hem de yabancı yatırımcıların güvenini artırabilir.
Sonuç
TESK Genel Başkanı Bendevi Palandöken’in kira stopajı kaldırma talebi, sadece bir vergi düzenlemesi meselesi olmaktan çıkıp, esnafın sürdürülebilirliği, ekonomik büyüme ve sosyal istikrar açısından kritik bir politika tartışmasına dönüşüyor. Stopajın mülk sahibine yüklenmesi ya da tamamen kaldırılması önerileri, hem maliye gelirlerinin yeniden yapılandırılması hem de esnafın mali yüklerinin hafifletilmesi açısından net bir yol haritası sunuyor. Önümüzdeki dönemde TBMM ve ilgili bakanlıkların alacağı kararlar, Türkiye’nin mikro‑ekonomi politikalarını ve esnafın geleceğini şekillendirecek.