Kars‑Gümrü Demiryolu Projesi: Türkiye‑Ermenistan Ortak Çalışma Grubu’nun Karşılıklı Görüşmeleri
28 Nisan 2026 tarihinde Kars’ta gerçekleştirilen toplantı, Türkiye‑Ermenistan normalleşme sürecinin en kritik altyapı adımlarından birini gündeme taşıdı. Dışişleri Bakanlıkları tarafından ortak çalışma grubu çerçevesinde yürütülen bu görüşme, uzun yıllardır kullanılmayan Kars‑Gümrü (Gyumri) demiryolunun yeniden faaliyete geçirilmesi hedefiyle yapıldı.
Türkiye dışişleri bakanlığının açıklamasına göre, Kars‑Gümrü demiryolunun rehabilitasyonu ve hızlı bir şekilde faaliyete geçirilmesi hem bölgesel ulaşım bağlantılarını güçlendirecek, hem de iki ülkenin ekonomik ve toplumsal ilişkilerini derinleştirecek bir adım olarak değerlendirildi. Toplantıya Türkiye’den Özel Temsilci Serdar Kılıç ve Ermenistan’dan Ulusal Meclis Başkan Yardımcısı ve Özel Temsilci Ruben Rubinyan katıldı.
Geçmişten Günümüze: Demiryolunun Tarihi ve Kapanma Nedeni
Kars‑Gümrü hattı, 1899 yılında tamamlanmış ve Osmanlı‑Rus sınırları arasında tek doğrudan demiryolu bağlantısı olarak hizmet vermişti. 1993’te Türkiye’nin 1993 Karabağ savaşı sonrasında Ermenistan sınırını kapatmasıyla hat kapanmış, yıllar içinde bakımsız kalmış ve tamamen kullanılmaz hâle gelmişti. Bu bağlamda, hattın yeniden açılması sadece iki ülke arasındaki ulaşım sorununu çözmekle kalmayıp, tarihi bir kırılmayı da onarmayı amaçlıyor.
Ortak Çalışma Grubu’nun Hedefleri ve Teknik Çerçeve
Grup, “bölgesel ulaştırma bağlantılarının geliştirilmesi” başlıklı bir stratejik plan çerçevesinde çalışıyor. Toplantıda ele alınan temel konular şunlardı:
- Hattın mevcut altyapısının teknik incelemesi ve hasar tespiti.
- Gerekli onarım ve modernizasyon çalışmalarının maliyet analizleri.
- Çalışma süresinin kısaltılması için uluslararası uzmanların ve fonların devreye alınması.
- Demiryolunun yeniden faaliyete geçmesi halinde Kars‑Gyumri‑Tiflis ve daha geniş bir Çekmeköy‑Kafkasya‑Orta Asya hatlarıyla entegrasyonu.
Her iki taraf da, “en kısa sürede faaliyete geçirilmesi” sürecinin önemine özellikle vurgu yaptı. Bu çerçevede, Türkiye’nin altyapı sektöründeki uzmanlıkları, Ermenistan’ın teknik kadroları ve ABD’nin (TRIPP – Trump Uluslararası Barış ve Refah Rotası) destek sağladığı finansman mekanizmaları bütünleştirilecek.
Uluslararası Tepkiler ve Bölgesel Etkiler
Amerika Birleşik Devletleri’nin Ankara Büyükelçisi Tom Barrack, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada derin bir takdir dilekçesi gönderdi. Barrack, “Bölgesel bağlantılar ve barış açısından tarihi bir dönüm noktası” olduğuna işaret ederken, projenin Trump Uluslararası Barış ve Refah Yolu (TRIPP) vizyonuyla örtüştüğünü belirtti.
BBC Türkçe’ye göre, projenin başarısı halinde Kars‑Gyumri hattı, Ermenistan’ın batı yönüne, Gürcistan üzerinden Orta Asya’ya uzanan büyük bir lojistik eksen haline gelebilir. Bu da hem ticari hacmi artırır hem de bölgedeki jeopolitik dengeyi “güney Kafkasya” üzerinden yeniden şekillendirebilir.
Diğer İkili Adımlar ve Sınır Kapıları
Kars‑Gümrü demiryolunun yanı sıra, iki ülke arasında Alican‑Margara sınır geçişinin üçüncü ülke vatandaşları ve diplomatik pasaport sahipleri için açılması da gündemde. Ayrıca, Türk Hava Yolları’nın İstanbul‑Erivan uçuşları başlatması, havayolu bağlantılarının da normalleşme sürecinde ivme kazandığını gösteriyor.
Gelecek Beklentileri ve Zaman Çizelgesi
Toplantıda kesin bir takvim verilmemiş olsa da, her iki taraf da “en kısa sürede” ifadesini kullandığı için 2027 sonuna kadar demiryolunun bazı bölümlerinin başlatılabileceği öngörülüyor. Teknik çalışma raporlarının hazırlanması, uluslararası fonların devreye alınması ve inşaat izinlerinin tamamlanması aşamaları tamamlandığında, demiryolu hattının tam kapasiteyle hizmete açılması hedefleniyor.
Sonuç olarak, Kars‑Gümrü demiryolu projesi Türkiye‑Ermenistan ilişkilerinin “döküm” aşamasında bir kilit taş olarak değerlendiriliyor. Hem tarihsel bir kırılmanın onarılması hem de bölgesel ekonomik entegrasyonun ivme kazanması bakımından projenin başarısı, iki ülkenin dış ilişkilerinde yeni bir dönemin başlangıcını işaret edebilir.