Orta Doğu’daki Gerginlik ve Merkez Bankası Kararları Küresel Pay Piyasalarını Yönlendiriyor
Küresel pay piyasaları, geçen hafta ABD‑İran arasındaki diplomatik dalgalanmalar, bölgedeki jeopolitik gerilimler ve merkez bankalarının faiz politikalarıyla şekillendi. Bu etkenler, yatırımcıların risk iştahını artırırken aynı zamanda piyasada dikkatli bir denge arayışına yol açtı. Özellikle Orta Doğu’ya odaklanan gelişmeler, hem enerji fiyatlarını hem de enflasyon beklentilerini doğrudan etkilediği için piyasa oyuncularının radarına girdi.
Jeopolitik Gerilimlerin Piyasa Üzerindeki Etkileri
ABD‑İran hattındaki çelişkili mesajlar, bölgedeki gerilimin hâlâ yüksek olduğunu gösterdi. ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın enerji altyapısına yönelik saldırılara ara vermesini açıklarken, aynı zamanda bölgeye binlerce askerin sevk edileceğini duyurdu. Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, ABD‑İran müzakerelerinin devam ettiğini vurguladı ve İran’ın militan tutumunu “kabul etmeyecek” mesajını verdi.
Bu gelişmeler, petrol fiyatlarındaki oynaklığı artırdı. Brent ve WTI, Hürmüz Boğazı’ndan geçişlerin sınırlı kalması ve enerji altyapılarına yönelik saldırıların azalmasıyla birlikte dalgalı bir seyir izledi. Örneğin, Brent varil fiyatı haftanın sonunda %0,8 artışla 72,7 $ seviyesine yükseldi; WTI ise %0,9 artışla 70,6 $’a ulaştı.
Altın piyasası da benzer bir volatilite gösterdi. Ons başına 4 506 $ seviyesinden 4 490 $’a gerileyen altın, jeopolitik risklerin bir yansıması olarak yatırımcıların güvenli liman talebine yanıt verdi.
ABD Merkez Bankası (Fed) Şahin Durumunu Koruyor
Fed’in faiz politikası, piyasaların bir diğer kilit noktasını oluşturdu. Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantı tutanakları, politika faizinin yıl içinde sabit kalacağı öngörüsüyle şahin bir duruşun sürdüğünü işaret ediyor. Fed yetkilileri, enflasyonun sürdürülebilir bir şekilde %2 hedefine ulaşmasının beklenenden uzun sürebileceği riskine işaret ederken, “faiz indirimine çok hızlı gitmenin riskleri” uyarısını yineledi.
Para piyasalarında, Fed’in Mart ayındaki faiz kararının %3,50‑%3,75 aralığında sabit kalacağı ve mayıs‑haziran aylarında faiz indirimine dair beklentilerin %25‑%67 seviyelerine gerilediği görülüyor. Standard & Poor’s, 2024‑2025 dönemi için Fed’in politika faizini 25 baz puan, yıl sonuna kadar ise toplam 75 baz puan düşürmesini öngörüyor.
Avrupa Merkez Bankaları ve Enerji Şoku
Avrupa’da da merkez bankaları, Orta Doğu’daki gerginliğin enerji fiyatları üzerindeki etkilerine karşı tetikte. Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde, enerji şoklarının Euro Bölgesi’nde enflasyon hedeflerine ulaşmayı zorlaştırdığını belirtti ve “enflasyon bir kez aşırı seviyelere ulaşırsa, para politikasında bir ayarlama gerekebilir” şeklinde bir uyarı yaptı.
ECB’nin yıl sonuna kadar iki faiz artırımı yapma ihtimali bulunurken, aynı zamanda enerji fiyatlarındaki dalgalılık ve jeopolitik riskler Almanya, Fransa ve İtalya borsalarında pozitif bir seyir izlenmesine rağmen, Avrupa borsalarının genel likiditesini baskı altına alıyor. FTSE 100, CAC 40, DAX ve FTSE MIB endeksleri sırasıyla %1,42, %1,33, %1,41 ve %1,48 artış gösterdi.
Asya Piyasalarında Risk Algısı ve Para Politikaları
Asya borsaları, Orta Doğu’daki belirsizliklerin “netlik” arayışı içinde olduğu bir ortamda negatif bir seyir izledi. Japonya Merkez Bankası (BoJ) üzerindeki sıkılaşma baskısı arttı; Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) verileri, fiyat baskısının beklenenden daha hızlı yükseldiğini gösterdi. BoJ, politika faizini %0,50 seviyesinde sabit tutsa da, tahvil getirileri yükselerek 5‑yıllık tahvilde %1,74, 10‑yıllık tahvilde %2,27 seviyelerine ulaştı.
Diğer yandan, Çin Merkez Bankası (PBoC) 5‑yıllık konut kredisi faizini %4,20’den %3,95’e düşürerek piyasada bir miktar rahatlama sağlamaya çalıştı. Ancak, bu adımın öncülük ettiği likidite artışı, bölgedeki risk algısını tamamen ortadan kaldırmadı.
ABD Şirket Bilançoları ve Teknoloji Sektöründeki Canlılık
ABD’de teknoloji şirketleri, Nvidia’nın %769 yıllık kar artışı ve 12,29 milyar $ net kâr açıklaması sonrası oldukça dikkat çekti. Nvidia hisse senedi %9 artışla 823,94 $ seviyesine yükseldi; piyasa değeri bir süreliğine 2 trilyon $ sınırını aştı. Bu olumlu performans, S&P 500, Nasdaq ve Dow Jones endekslerinin sırasıyla %0,54, %0,77 ve %0,66 yükselmesine yol açtı.
Perakende devleri de sonuçlarını açıkladı: Walmart güçlü bir çeyrek kârı bildirdi, Home Depot ise satışları beklentilerin altında kalmasına rağmen %3,2 yükseldi. Uzay sektöründe Intuitive Machines’ın “Odysseus” uzay aracı, 2022’den bu yana ABD’nin Ay’a ilk inişini gerçekleştirdi; hisse senedi %30’dan fazla kazanç sağladı.
Türkiye ve BIST 100’ün Performansı
Türkiye’de BIST 100 endeksi haftalık bazda %2,35 artışla 13 092,93 puandan kapandı. Dolar/TL ise %0,3 artışla 44,20 seviyesine yükseldi. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) politika faizini %45’te sabit tutarak enflasyonun kalıcı bir düşüş göstermesini beklediğini belirtti.
Yerel veri takviminde, haftanın içinde Türkiye’nin ekonomik güven endeksi, dış ticaret dengesi ve GSYİH büyüme verileri takip edilecek. Analistler, BIST 100 için 13 100‑13 200 direnç, 12 700‑12 800 destek seviyelerinin kritik olduğunu vurguluyor.
Gelecek Hafta İçin Veri ve Karar Takvimi
ABD’de önümüzdeki günlerde açıklanacak tarım dışı istihdam, perakende satışları, sanayi üretimi ve kapasite kullanım oranı verileri, Fed’in faiz kararından önceki en önemli makroekonomik göstergeler olacak. Aynı zamanda, ortalama maaş artışı, işsizlik maaşı başvuruları ve konut satışları da piyasa yönünü şekillendirecek.
Avrupa’da ECB ve BoE faiz kararları, Asya’da BoJ politika toplantısı ve Orta Doğu’da enerji arz güvenliği konuşmaları, küresel piyasalarda oynaklığı koruyacak. Yatırımcıların ise jeopolitik risk, enerji fiyatları ve merkez bankası mesajları arasında denge kurması gerekecek.
Özetle, Orta Doğu’daki gerilim, Fed’in şahin duruşu, Avrupa’nın enerji şoku korkusu ve Asya’da sıkılaşma baskısı, küresel pay piyasalarını kırmızı‑yeşil çizgiler arasında sıkıştırıyor. Bu ortamda, sağlam bilanço ve teknoloji temelli büyüme beklentileri risk iştahını desteklerken, jeopolitik ve makroekonomik belirsizlikler ise risk yönetimi açısından dikkatle izlenmesi gereken faktörler olarak öne çıkıyor.