İstanbul Valiliği, “Sokak Hayvanları Konusunda Geri Adım” iddialarını kesin olarak reddetti
İstanbul Valiliği, AFAD İstanbul Merkezi’nde gerçekleştirilen Sokak Hayvanları Koruma Kurulu toplantısının ardından sosyal medyada çıkan “Valilikten sokak hayvanları konusunda geri adım” iddialarının gerçeği yansıtmadığını bildirerek, tüm çalışmaların 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu ve yakın zamanda yürürlüğe giren 7527 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nun 2024‑2028 dönemine ilişkin ek maddeleri çerçevesinde sürdürüldüğünü vurguladı.
Toplantının içeriği ve alınan kararlar
3‑7‑2025 tarihinde AFAD İstanbul Merkezinde toplanan İl Hayvanları Koruma Kurulu, Vali Davut Gül’ün başkanlığında, Vali Yardımcısı Dr. Hasan Hüseyin Can, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu, ilçe belediye başkanları ve ilgili kamu kurumları temsilcileriyle bir araya geldi. Toplantıda, sahipsiz sokak hayvanlarının sayısının azaltılması, mevcut barınakların kapasitesinin artırılması ve yeni doğal yaşam alanları oluşturulması konuları detaylı bir şekilde ele alındı.
Kurul, 6 maddelik karar paketini kamuoyu ile paylaştı. Bu paket, 5199 sayılı Kanun’un maliyet dağılımı, envanter çalışması, yeni doğal yaşam alanlarının tamamlanması, belediyelere yasal uyarılar, sanayi bölgelerindeki sahiplendirme teşvikleri ve kolluk kuvvetlerinin usulsüz hayvan terkine karşı alınacak önlemlerini içeriyor. Kararların tamamı, kanunların kesin ve değişmez hükümlerine dayandırılarak “geriye adım” kavramının mümkün olmadığı açıkladı.
Yeni yasal çerçeve: 7527 sayılı Kanun ve 5199 sayılı Yönetmelik
2024 yılı sonbaharında 7527 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu değişiklikleri Resmi Gazete’de yayımlandı. En önemli değişiklikler arasında “insan, hayvan ve çevre sağlığı gözetilmek kaydıyla” ifadesinin eklenmesi, sahipsiz hayvanların rehabilite edilerek sahiplendirilinceye kadar barındırılması ve ötanazi kavramının yasal tanımının netleştirilmesi yer alıyor. Bu değişiklikler, valilik açıklamasında vurgulanan “kanunun harfiyen uygulanması” ilkesine doğrudan destek sağlıyor.
5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nun güncellenmiş 28/A maddesi ise belediyelerin hayvan bakımevi ve doğal yaşam alanları için belirlenen bütçe oranlarını (büyükşehir belediyeleri için binde üç, diğer belediyeler için binde beş) zorunlu kılıyor; bu oranların dışına çıkılması hâlinde idari para cezaları ve, 2028 yılına kadar ihlal eden belediye başkanları için hapis cezası öngörülüyor.
İddiaların kaynağı ve sosyal medya tartışması
Toplantı sonrası, bazı sanal medya hesapları “Valilikten Sokak Hayvanları Konusunda Geri Adım” başlıklı haberler ve paylaşımlar yaptı. Bu paylaşımlarda, özellikle sahipsiz köpeklerin toplama yöntemleri, barınakların kapasitelerinin düşürülmesi ve “ötenazi” uygulamasının genişletileceği iddiaları öne çıktı. Ancak valilik yetkilileri, bu iddiaların “manipülasyona mahal vermemek” amacıyla hazırlanan karar protokolüne dayandırılamayacağını, protokolde yer almayan hiçbir maddede geri adım atılmadığını tekrar hatırlattı.
Uygulamadaki somut adımlar
- Belediyelerin mali yükümlülükleri: 2024‑2028 döneminde, belediyeler sahipsiz hayvanları barındıracak bakımevi ve doğal yaşam alanlarına ayıracakları bütçenin %50’sini bu alana yönlendirecek. Henüz inşaat aşamasında olan projeler ivedilikle tamamlanacak.
- Envanter ve veri takibi: Tüm ilçe belediyeleri, sahipsiz hayvan sayısını aylık periyotlarla envantere alacak ve İstanbul Doğa Koruma ve Milli Parklar (DKMP) Müdürlüğü’nün HAYBİS veri tabanına kaydedecek.
- Doğal yaşam alanları: Pendik ve Tuzla’da inşa edilen yeni doğal yaşam alanları, 2025 sonuna kadar hizmete açılacak ve sahipsiz hayvanlar buraya toplanacak.
- Yasal müeyyideler: Bütçesini ayırmayan belediyelere resmi uyarı ve idari para cezası uygulanacak; tekrarlanan ihlallerde hapis cezası gündeme alınacak.
- Özel sektör iş birliği: Organize sanayi bölgelerindeki firmalar, barınaklardaki hayvanların sahiplendirilmesi için teşvik programları oluşturacak.
- Kolluk kuvvetleri: Emniyet ve Jandarma, sahipsiz hayvanların izinsiz terkini engellemek amacıyla denetim sıklığını artıracak.
Uzman ve sivil toplum görüşleri
Hayvan hakları dernekleri ve veteriner hekimler, valilik açıklamasını “pozitif bir adım” olarak değerlendirdi. Hayvan Hakları Derneği başkanı Dr. Ayşe Kılıç, “Kanun değişiklikleri ve valilik kararları, sahipsiz hayvanların yaşam kalitesini artıracak somut bir çerçeve sunuyor. Geri adım iddiaları ise sosyal medyada yanlış yorumlanmış bir anlatım” dedi.
Öte yandan, bazı aktivist gruplar, yeni “ötanazi” tanımının hayvanların yaşam hakkını zayıflatabileceği endişesini dile getirdi. Ancak valilik, ötanazi hükümlerinin yalnızca “insan ve hayvan sağlığına yönelik acil durumlarda” ve sıkı tıbbi kontrol mekanizmalarıyla uygulanacağını belirtti.
Gelecek vizyonu ve 2028 hedefi
İstanbul Valiliği, 2028 yılına kadar şehrin tüm belediyelerinin yaşam standartlarını yükselten bir hayvan koruma ağı kurmayı planlıyor. Bu kapsamda:
- Şehirdeki tüm bakımevlerinin kapasitesinin %150 artırılması,
- Doğal yaşam alanlarının toplam alanının %30’unu bulması,
- Envanter sisteminin dijitalleştirilerek gerçek zamanlı izlenebilir hâle gelmesi,
- Halkın katılımını destekleyen gönüllü ağlarının oluşturulması hedefleniyor.
Sonuç
Valilik açıklaması, “sokak hayvanları konusunda geri adım atılmadığını” bir kez daha teyit ederken, hem 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu hem de 7527 sayılı Kanun’daki son düzenlemeler ışığında, İstanbul’da hayvan koruma politikalarının kanuni ve maddi temellerle sürdürüleceğini ortaya koydu. Sosyal medyada dolaşan spekülasyonların aksine, alınan kararlar şeffaf bir protokolle desteklenmiş ve uygulamaya yönelik somut adımlar belirlenmiştir. Şehrin sakinleri, gönüllü kuruluşlar ve belediyeler bu çerçevede birleşerek, sahipsiz hayvanların yaşam haklarını koruyan uzun vadeli bir modelin inşasına katkı sağlayacak.