ABD'li cerrah James Marion Sims (1813-1883), uzun yıllar boyunca "modern jinekolojinin babası" olarak anıldı. Ancak bu unvanın arkasında, tıp tarihinin en tartışmalı sayfalarından biri yatıyor: Sims, en bilinen cerrahi tekniğini köleleştirilmiş siyah kadınlar üzerinde, onların rızası olmadan ve anestezi kullanmadan yaptığı deneylerle geliştirdi.
Vezikovajinal fistül
Sims'in çalışmaları, vezikovajinal fistül adı verilen bir doğum komplikasyonuna odaklandı. Uzun ve zorlu doğumlar sırasında mesane ile vajina arasında bir açıklık oluşmasıyla ortaya çıkan bu durum, kadınlarda sürekli idrar kaçırmaya, enfeksiyonlara ve ağır sosyal dışlanmaya yol açıyordu. O dönemde kesin bir tedavisi yoktu.
Anarcha, Lucy ve Betsey
Sims, 1845-1849 yılları arasında Alabama'nın Montgomery kentindeki muayenehanesinin arkasında kurduğu küçük hastanede deneysel ameliyatlar yaptı. Ameliyat edilen kadınlar köleleştirilmiş kadınlardı ve tıbbi kayıtlarda adları geçenler arasında Anarcha, Lucy ve Betsey bulunuyordu. Kadınların sahipleri Sims'e "izin" vermişti; kadınların kendi rızası ise sorulmamıştı.
Kayıtlara göre Anarcha, yalnızca bir yıl içinde 30 kez ameliyat edildi. Ameliyatlar anestezi olmadan yapıldı. Eter anestezisi o yıllarda yeni yeni kullanılmaya başlanmış olsa da Sims'in, dönemin yaygın ırkçı inancı doğrultusunda siyah insanların acıyı daha az hissettiğini düşündüğü aktarılıyor. Sims, tekniğini geliştirdikten sonra beyaz kadın hastaları ameliyat ederken anestezi kullandı.
Ün ve şöhret
Sims, 1849'da gümüş tel dikiş kullandığı tekniğiyle fistülü başarıyla onarmayı başardı ve bu yöntemi 1852'de yayımladı. Daha sonra New York'a taşınarak ABD'nin ilk kadın hastanesini kurdu ve Amerikan Tıp Derneği başkanlığına seçildi. Bugün de jinekolojik muayenelerde kullanılan "Sims spekulumu" ve "Sims pozisyonu" onun adını taşıyor.
Yeniden değerlendirme
Son yıllarda tarihçiler ve tıp etiği uzmanları, Sims'in başarısının bedelini ödeyen kadınların hikayesini öne çıkardı. Yoğun tartışmaların ardından New York'taki Central Park'ın karşısında bulunan Sims heykeli 2018'de kaldırıldı. Alabama'da ise Anarcha, Lucy ve Betsey'i anmak için "Jinekolojinin Anneleri" adlı anıt dikildi.
Sims'in hikayesi bugün tıp eğitiminde, bilgilendirilmiş onamın ve hasta haklarının neden bu kadar önemli olduğunu anlatan çarpıcı bir örnek olarak ele alınıyor.
