İstanbul’da Ani Görme Kaybı Yaşayan 65 Yaşında Kadının Gözünde Hiperbarik Oksijen Tedavisiyle Çözüm
İstanbul, Sarıyer – 65‑li yaşlardaki Gülşen Şenol, bir akşam televizyon izlerken sağ gözünde aniden meydana gelen görme kaybı nedeniyle acil servise başvurdu. Yapılan ilk muayenelerde göz içi kan akışını sağlayan retinal arterin tıkanıklık gösterdiği tespit edildi. Bu durum, retina dokusunun oksijen yetersizliğine uğramasına ve görmenin kısa sürede geri dönüşümsüz şekilde kaybolmasına yol açabilir.
Göz doktorları, hastanın durumunun “tamamen acil bir göz hastalığı” (retinal arter tıkanıklığı – RAT) olduğunu belirterek, görmeyi kurtarmak için erken müdahale gerektiğini vurguladı. Hastane göz kulübü, tam 17‑saatlik bir gecikmeden sonra hastayı hiperbarik oksijen (HBO) tedavisi uygulanan bir birime sevk etti.
Hiperbarik Oksijen Tedavisi Nedir ve Retinal Arter Tıkanıklığında Nasıl Çalışır?
HBO, hastanın bir ozon oksijen ortamında, normal atmosfer basıncının iki katına kadar (2–2.8 ATA) yükseltilmiş bir kapalı odada saf oksijen solumasını içerir. Artan basınç, solunum yoluyla kan plazması içinde çözünmüş oksijen miktarını üç‑dört katına çıkarır. Bu durum, retinaya doğrudan kan akışı sağlanmasa bile, oksijenin difüzyon yoluyla retina hücrelerine ulaşmasını mümkün kılar. Bellek, görme ve sinir hücrelerinin oksijen yetersizliğine maruz kalması sonucu ortaya çıkan iskemik hasarın bir kısmının tersine dönmesine bilimsel çalışmalar destek vermektedir.
Türkiye’deki Türkiye Klinikleri J Med Sci (2017) tarafından yayımlanan bir vaka incelemesi, retinal arter tıkanıklığına bağlı ani görme kaybı yaşayan hastalarda HBO’nun görme keskinliğinde anlamlı bir artış sağlayabildiğini göstermiştir. Bununla birlikte, hastalığın başlangıcına ne kadar yakın tedavi başlanırsa, iyileşme şansı o kadar yüksek olur. İlk 8 saat içinde uygulanan HBO tedavisinde ortalama görme iyileşmesi %12 iken, 8‑24 saat arasında başlayan tedavide bu oran %4 civarındadır.
Şenol’un Tedavi Süreci ve Sonuçlar
Gülşen Şenol, hastaneye getirildikten sonra 2,2 ATA basınçta, her oturumda yaklaşık 90‑100 dakika süren hiperbarik oksijen seanslarına alındı. Toplam 12 seans uygulanan hastada, tedavinin üçüncü gününde görme işlevinde belli bir iyileşme fark edildi; göz bebeği yarı yarıya açıldı ve bulanıklık kayboldu. Şenol, “Tedaviyi aldığım gecenin sabahında görmeye başladım. Gözüm yarı yarıya açıldı, bulanıklık gitti. Bu tedaviyle birlikte gözümde %100 fayda gördüm. Çok üzülmüştüm” şeklinde duygularını paylaştı.
Sağ gözdeki görme kaybının büyük bir bölümü geri dönüşüm sağlarken, sol gözündeki fonksiyon normalleşti. Hastanın göz doktoru, “Görme kaybının ilk 24 saat içinde teşhis edilip HBO’ya başlanması gözün geri kazanılmasında kritik öneme sahiptir. Şenol’un hızlı müdahalesi ve sürekli tedaviye uyumu, olumlu sonuçta başrol oynadı” dedi.
Retinal Arter Tıkanıklığının Risk Faktörleri ve Önleme
Retinal arter tıkanıklıkları genellikle aşağıdaki faktörlerle ilişkilidir:
- Kardiyovasküler hastalıklar (hipertansiyon, ateroskleroz)
- Sigara kullanımı
- Diyabet
- Hiperkolesterolemi
- Aile öyküsü ve ileri yaş
Bu risk faktörlerinin kontrol altına alınması, ani görme kaybının önlenmesinde en etkili stratejidir. Düzenli göz muayeneleri, kan basıncı ve kolesterol takibi, sigarayı bırakma gibi yaşam tarzı değişiklikleri, retinal arter tıkanıklığı riskini anlamlı derecede azaltır.
HBO Tedavisinin Türkiye’deki Uygulama Durumu
İstanbul, Ankara, İzmir gibi büyük şehirlerde bulunan hiperbarik tıp merkezleri, nörolojik, travma, yanık ve basınç yaralanmaları gibi çoklu spektrumdaki hastalıklar için hizmet vermektedir. Özellikle Şişli Etfal Hastanesi, Medipol Mega Üniversite Hastanesi ve İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi gibi kurumların HBO odaları, retinal arter tıkanıklığı gibi göz acil durumlarında da hastaları kabul etmektedir.
HBO tedavisinin Türkiye’deki yasal çerçevesi, Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenen hiperbarik oksijen tedavisi protokolleri ve hastane onayları kapsamında yürütülür. Tedavi, hekim yönlendirmesi ile sigorta kapsamında da değerlendirilebilmektedir, ancak kesin kapsama şartları hastalığın aciliyeti ve tıbbi gereklilik raporuna göre değişiklik gösterir.
Özet ve Tavsiyeler
Gülşen Şenol’un yaşadığı vaka, şu önemli mesajları içeriyor:
- Erken tanı kritik: Ani görme kaybı yaşandığında dakikalar içinde göz hastanesine başvurulmalı.
- HBO tedavisi etkili bir seçenek: Retinal arter tıkanıklığı sonrası oksijen yetersizliğini gidermek ve retina hücrelerini hayatta tutmak için kanıtlanmış bir yöntem.
- Risk faktörlerinin kontrolü: Hipertansiyon, diyabet ve sigara gibi faktörlerin yönetimi, benzer vakaların önlenmesinde önceliklidir.
- Multidisipliner yaklaşım: Göz hastalıkları, kardiyovasküler uzmanlar ve hiperbarik tıp merkezleri arasındaki koordinasyon, hasta sonuçlarını iyileştirir.
Göz sağlığına dair olağandışı bir belirti fark edildiğinde, özellikle yaşlı bireylerde “Ani görme kaybı – acil müdahale” kuralını hatırlamak, görme fonksiyonunun korunmasında hayat kurtarıcı olabilir.