Muş Devlet Hastanesi'nde tedavi altına alınan 43 yaşındaki Aynur Karaca, yaklaşık 1400 kilometre uzaklıktaki İstanbul'dan yönetilen robotik cerrahi sistemiyle ameliyat edildi. Türkiye'de ilk kez uygulandığı bildirilen bu telecerrahi operasyonu kapsamında, İstanbul ve Muş'taki sağlık ekiplerinin eş zamanlı koordinasyonuyla hastanın rahim alma (histerektomi) işlemi başarıyla gerçekleştirildi. Operasyon, ileri cerrahi uzmanlığının hastaların başka bir kente sevk edilmesine gerek kalmadan farklı şehirler arasında paylaşılabileceğini ortaya koydu.
Neler oldu?
Muş Devlet Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Polikliniği'ne rahatsızlığı nedeniyle başvuran 43 yaşındaki Aynur Karaca'nın yapılan muayene ve tetkikleri sonucunda rahminin alınmasına (histerektomi) karar verildi. Hastayı değerlendiren Muş Devlet Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Op. Dr. Haticegül Tuncer, Karaca ile yaptığı görüşmede operasyonun robotik cerrahi sistemi kullanılarak uzaktan bağlantı yöntemiyle yapılacağını aktardı. Op. Dr. Tuncer, robotik olarak gerçekleştirilecek bu uzaktan ameliyat yönteminin Türkiye'de ilk defa uygulandığını belirtti.
Gerekli tüm tıbbi ve teknik hazırlıkların tamamlanmasının ardından iki farklı şehirdeki sağlık ekipleri ameliyat için eş zamanlı olarak çalışmaya başladı. Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı (TÜSEB) İstanbul Deneysel Araştırma (İDEA) Geliştirme ve Eğitim Ofisi'nde bulunan Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Derman Başaran, robotik cerrahi konsoluna İstanbul'dan uzaktan bağlanarak sistemi yönetti. Aynı anda Muş Devlet Hastanesi'ndeki ameliyathanede bulunan Op. Dr. Haticegül Tuncer ve ekibi operasyonu hasta başında yürüttü.
İstanbul ile Muş arasındaki yaklaşık 1400 kilometrelik mesafeye rağmen kurulan kesintisiz bağlantı sayesinde histerektomi operasyonu herhangi bir komplikasyon yaşanmadan tamamlandı. Muş İl Sağlık Müdürü Dr. Erol Emre Ömür, Türkiye'de ilk kez uygulanan bu robotik telecerrahi operasyonunun tüm aşamalarında hasta güvenliğinin esas alındığını bildirdi ve sürece katkı sunan hekimler ile hastane yönetimini tebrik etti.
Gerçekleştirilen operasyonun öne çıkan temel unsurları şunlar oldu:
- Mesafe ve Bağlantı: İstanbul'daki TÜSEB İDEA merkezi ile Muş Devlet Hastanesi arasında yaklaşık 1400 kilometrelik mesafeden eş zamanlı robotik cerrahi bağlantısı kuruldu.
- Koordineli Tıbbi Ekip: Cerrahi konsol İstanbul'dan Doç. Dr. Derman Başaran tarafından kontrol edilirken, Muş'taki ameliyathane süreci Op. Dr. Haticegül Tuncer tarafından yönetildi.
- Uygulanan İşlem: 43 yaşındaki hastaya Türkiye'de bu yöntemle ilk kez uygulanan uzaktan robotik histerektomi (rahim alınması) ameliyatı yapıldı.
Arka plan
Geleneksel robotik cerrahi uygulamalarında cerrah, hastayla aynı ameliyathane içerisinde bulunan bir konsol üzerinden robotik kolları yöneterek operasyonu gerçekleştiriyor. Telecerrahi yöntemi ise yüksek hızlı veri aktarımı ve gelişmiş iletişim altyapısını kullanarak cerrahın konsolu yüzlerce hatta binlerce kilometre uzaktan kontrol edebilmesine olanak tanıyor. Bu sayede cerrah ile hastanın aynı fiziksel mekanda bulunma zorunluluğu ortadan kalkıyor.
Türkiye'de daha önce büyükşehirlerdeki eğitim ve araştırma hastaneleri ile üniversite hastanelerinde standart robotik cerrahi operasyonları yaygın olarak uygulanıyordu. Ancak Muş Devlet Hastanesi ile İstanbul'daki TÜSEB İDEA merkezi arasında gerçekleştirilen bu son operasyon, şehirlerarası mesafede doğrudan cerrahi müdahalenin yapıldığı ilk uygulama olarak kayıtlara geçti. Önceki uygulamalarda ileri düzey robotik cerrahi gerektiren vakalarda hastaların büyükşehirlerdeki merkezlere gitmesi veya uzman hekimlerin ilgili illere seyahat etmesi gerekiyordu.
Neden önemli?
İstanbul ve Muş arasında başarıyla test edilen bu yöntem, sağlık hizmetlerine erişimde coğrafi sınırların aşılması açısından somut bir örnek teşkil ediyor. Özellikle Anadolu'nun farklı kentlerinde yaşayan ve ileri düzey cerrahi müdahaleye ihtiyaç duyan hastalar, bu teknoloji sayesinde İstanbul veya Ankara gibi büyükşehirlerdeki merkezlere sevk edilmeden kendi yaşadıkları şehirde tedavi olma imkanına kavuşabiliyor.
Hasta sevkinin azalması, vatandaşlar için hem ulaşım ve konaklama maliyetlerini ortadan kaldırıyor hem de tedavi sürecinin hastanın kendi sosyal çevresinden kopmadan tamamlanmasını sağlıyor. Ayrıca acil veya uzmanlık gerektiren karmaşık vakalarda, alanında yetkin cerrahların zaman kaybetmeden farklı şehirlerdeki ameliyatlara doğrudan müdahil olabilmesinin önü açılıyor.
Bundan sonra ne olacak?
Sağlık yetkilileri, Muş ve İstanbul arasında gerçekleştirilen bu başarılı operasyonun ardından uzaktan cerrahi ve "telementorluk" (uzaktan cerrahi rehberlik ve eğitim) uygulamalarının yaygınlaştırılmasını hedefliyor. Bu doğrultuda, Türkiye'nin farklı bölgelerindeki devlet hastaneleri ile araştırma merkezleri arasındaki teknolojik altyapı ve iş birliğinin güçlendirilmesi planlanıyor.
TÜSEB İDEA gibi araştırma ve eğitim merkezlerinin koordinasyonuyla, önümüzdeki dönemde hem farklı branşlarda benzer uzaktan operasyonların yapılması hem de genç cerrahların eğitim süreçlerinin uzaktan bağlantı sistemleriyle desteklenmesi öngörülüyor. Uygulamanın standart bir sağlık hizmeti haline gelmesiyle birlikte, bölgeler arası sağlık hizmeti kalitesindeki farkların en aza indirilmesi bekleniyor.
