Zonguldak’ın Kilimli ilçesine bağlı Gelik beldesinde faaliyet gösteren özel bir taş kömürü ocağında, 23 Ekim 2026 sabahı saat 10.00 sıralarında grizu patlaması meydana geldi. Patlama sırasında yer altında bulunan sekiz madenciden üçü yaşamını yitirirken, ikisi ağır olmak üzere beş işçi yaralı olarak hastaneye kaldırıldı. Olayın ardından bölgeye çok sayıda arama kurtarma ekibi sevk edilirken, Zonguldak Cumhuriyet Başsavcılığı patlamaya ilişkin adli soruşturma başlattı.
Neler oldu?
Patlama, Kilimli ilçesinin Gelik beldesi Dereiçi mevkiinde, Türkiye Taşkömürü Kurumu (TTK) sahasında rödovans (kiralama) usulüyle faaliyet gösteren Demir Madencilik A.Ş.'ye ait özel kömür ocağında gerçekleşti. Saat 10.00 sularında meydana gelen patlamanın ihbar edilmesi üzerine bölgeye 112 Acil Sağlık, AFAD, itfaiye, jandarma ve TTK'ya bağlı tahlisiye (maden kurtarma) ekipleri yönlendirildi.
Ekiplerin yürüttüğü ilk çalışmalarda, patlama anında ocakta bulunan sekiz işçiden yedisi hızla yeryüzüne çıkarıldı. Ancak dışarı çıkarılan madencilerden ikisinin hayatını kaybettiği belirlendi. Ocakta mahsur kalan sekizinci işçiye ulaşmak için başlatılan arama kurtarma çalışmaları sonucunda, saatler sonra son madencinin de cansız bedenine ulaşıldı ve can kaybı üçe yükseldi. Yaşamını yitiren maden işçilerinin Cengiz Bölükbaşı, Recep Çolakoğlu ve Murat Kaya olduğu açıklandı.
Patlamadan yaralı kurtulan beş işçi, ambulanslarla Zonguldak Atatürk Devlet Hastanesi ve Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Hastanesi'ne kaldırıldı. Hastane önünde basın mensuplarına açıklama yapan Zonguldak Valisi Osman Hacıbektaşoğlu, dumandan etkilenen üç işçinin genel sağlık durumunun iyi olduğunu bildirdi. Vali Hacıbektaşoğlu, vücutlarında ciddi yanıklar oluşan Okan Dinçer ve Cemal Arslan isimli iki madencinin ise entübe edildiğini ve ileri tedavi amacıyla Ankara'ya sevk edildiğini duyurdu.
Resmi makamlar olayın hemen ardından sürece ilişkin açıklamalarda bulundu:
- İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi: Olayın "metan parlaması" sonucu meydana geldiğini belirterek, maden ocağında gerekli kontrollerin titizlikle yürütüldüğünü ve sürecin yakından takip edildiğini açıkladı.
- Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu: Bölgedeki sağlık ekiplerinin teyakkuz halinde olduğunu ve yaralılardan durumu ağır olan işçilerin tedavilerinin sürdüğünü bildirdi.
- Adalet Bakanı Akın Gürlek: Metan gazı birikmesi sonucu yaşanan patlamayla ilgili Zonguldak Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından ivedi soruşturma başlatıldığını, bu kapsamda bir Cumhuriyet başsavcı vekili ile iki Cumhuriyet savcısının görevlendirildiğini duyurdu.
Arka plan
Taş kömürü üretiminin 1848 yılından bu yana sürdüğü Zonguldak havzası, Türkiye'nin en önemli yer altı maden yataklarına ev sahipliği yapıyor. Ancak havza, jeolojik yapısı ve derinleşen üretim galerileri nedeniyle metan gazı (grizu) patlamaları ve göçük riskleriyle sıklıkla gündeme geliyor. TTK istatistiklerine göre, kurum bünyesindeki ocaklarda 1955 ile 2024 yılları arasındaki 70 yıllık süreçte meydana gelen iş kazalarında 2 bin 774 madenci hayatını kaybetti, 366 bin 937 işçi ise yaralandı.
Bölge, Türkiye madencilik tarihinin en ağır kayıplarına sahne oldu. 7 Mart 1983'te Armutçuk'ta 103 işçinin, 3 Mart 1992'de Kozlu'da 263 madencinin ve 17 Mayıs 2010'da Karadon'da 30 işçinin yaşamını yitirdiği kazalar, tamamı grizu patlaması kaynaklı felaketler olarak kayıtlara geçti. Yakın tarihte ise aynı kömür havzasının uzantısında yer alan Bartın'ın Amasra ilçesindeki TTK müessesesinde 14 Ekim 2022'de yaşanan grizu patlamasında 42 madenci yaşamını yitirmişti.
Son patlamanın yaşandığı Gelik beldesi, kamu kurumunun yanı sıra özel şirketlerin rödovans sözleşmeleriyle işlettiği veya ruhsatsız çalıştırılan ocakların yoğunlaştığı bir bölge olarak biliniyor. Aynı beldede 2024 yılının Şubat ve Mart aylarında özel ve ruhsatsız maden ocaklarında meydana gelen göçük ve ekipman sıkışması kazalarında iki işçi hayatını kaybetmişti. 23 Ekim patlamasıyla birlikte, yalnızca 2026 yılı içinde Gelik beldesindeki maden ocaklarında yaşamını yitiren işçilerin sayısı altıya ulaştı.
Neden önemli?
Gelik'te yaşanan bu son kayıp, Türkiye'de özellikle rödovans usulüyle özel sektöre devredilen maden sahalarındaki işçi sağlığı ve iş güvenliği standartlarını yeniden tartışmaya açtı. Metan gazının hava ile belirli oranlarda karışarak kıvılcımla buluşması sonucu gerçekleşen grizu patlamaları, modern madencilikte merkezi gaz izleme sistemleri, erken uyarı sensörleri ve kesintisiz havalandırma altyapısı ile önlenebilir kazalar arasında kabul ediliyor.
Sendikalar ve iş güvenliği uzmanları, özel işletmelerdeki denetim mekanizmalarının ve teknik altyapı yatırımlarının kamu ocaklarına kıyasla daha zayıf kalabildiğine dikkat çekiyor. Olayın meydana geldiği ocakta merkezi gaz ölçüm ve otomatik kesici sistemlerinin aktif olup olmadığı, patlama öncesi gaz birikiminin neden tespit edilemediği gibi sorular, hem çalışan güvenliği hem de sektördeki denetim süreçlerinin etkinliği açısından kritik önem taşıyor.
Bundan sonra ne olacak?
Zonguldak Cumhuriyet Başsavcılığı koordinesinde görevlendirilen üç savcı, patlamanın kesin nedenini ve olası ihmalleri belirlemek üzere çalışmalarına başladı. Soruşturma kapsamında maden mühendisleri ve iş güvenliği uzmanlarından oluşan bilirkişi heyetinin, ocaktaki gaz değerleri normale döndükten sonra yer altına inerek teknik inceleme yapması bekleniyor.
İncelemelerde ocağın havalandırma kapasitesi, sensör kayıtları, elektrik teçhizatının kıvılcım sızdırmazlık (ex-proof) standartlarına uygunluğu ve işletmenin son denetim raporları mercek altına alınacak. Diğer yandan Ankara'ya sevk edilen iki ağır yaralı madencinin yanık ünitelerindeki yoğun bakım tedavileri sürerken, hayatını kaybeden üç işçinin cenazelerinin otopsi işlemlerinin ardından ailelerine teslim edilerek toprağa verilmesi planlanıyor. Patlamanın yaşandığı ocakta ise ikinci bir emre kadar üretim faaliyetleri tamamen durduruldu.
