Kurban Bayramı’nda Ücretsiz Otoyol ve Köprü Geçişleri: Resmi Gazete Kararı ve Detaylar
Kurban Bayramı tatili 2024 16‑19 Haziran tarihleri arasında idrak edilecek ve bu dönemde şehir içi‑şehir dışı seyahat planları yapan milyonlarca sürücünün aklında tek bir soru var: “Hangi otoyol ve köprüler ücretsiz olacak?”. Cumhurbaşkanlığı’nın “Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Ürettikleri Bazı Mal ve Hizmetlerden Ücretsiz veya İndirimli Olarak Faydalanacakların Tespitine İlişkin Kararı”, Resmi Gazete’de yayımlanarak net bir yanıt verdi. İşte bayramda ücretsiz geçiş hakkına sahip yollar, ücretsiz geçiş süresi ve istisna maddeleri.
KGM sorumluluğundaki otoyollar ve iki büyük köprü ücretsiz
Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) sorumluluğundaki bütün otoyollar ile 15 Temmuz Şehitler Köprüsü ve Fatih Sultan Mehmet Köprüsü geçişleri, 15 Haziran 2024 Cumartesi 00:00 itibarıyla ücretsiz hâle gelecek. Ücretsiz geçişler 24 Haziran 2024 Pazartesi 07:00’de sona erecek. Bu tarih ve saat aralığında, otobanda kilometre başına alınan geçiş ücreti kesinlikle tahsil edilmeyecek.
Karar, “yap‑işlet‑devret (YİD) projeleri” kapsamında hizmet veren otoyol ve köprüleri kapsam dışı bırakıyor. Dolayısıyla, Otoyol 7 (İstanbul‑Ankara), Otoyol 5 (Silivri‑Gebze), Otoyol 4 (İstanbul‑Bursa), Otoyol 1 (İstanbul‑Tekirdağ) gibi KGM’ye ait otobanlar ücretsiz olacak; ancak O‑Yİ‑D modeliyle işletilen Avrasya Tüneli, Kuzey Marmara Otoyolu, Osmangazi Köprüsü, Çanakkale 1915 Çanakkale Şehitleri Köprüsü gibi tesisler bundan muaf tutuldu.
Ücretsiz geçiş süresinin kapsamı
Resmi Gazete’deki metne göre ücretsiz geçiş iki ayrı zaman diliminde yürütülecek:
- Otoyol ve köprüler: 15 Haziran 00:00 – 24 Haziran 07:00
- Şehir içi toplu taşıma (metro, tren, tramvay vb.): 16 Haziran 00:00 – 19 Haziran 23:59
Bu iki zaman dilimi, bayram tatilinin resmi takviminde yer alan 9 günlük periyodun bir alt kümesi olarak belirlenmiştir. Otomobil, kamyon, otobüs ve hafif ticari araçlarla seyahat eden sürücüler, belirtilen tarih‑saat aralığında KGM’ye ait otoyollarda ve iki köprüde kimlik kartı ya da geçiş plakası kontrolü yapılmadan geçebilir.
Şehir içi toplu taşıma hizmetleri ücretsiz
Bayramda yalnızca karayolları değil, büyükşehir belediyelerinin işletmesi altındaki toplu taşıma hatları da ücretsiz hizmet sunacak:
- İstanbul: Marmaray, Başkentray, İZBAN, Sirkeci‑Kazlıçeşme Raylı Sistem Hattı, Gayrettepe‑İstanbul Havalimanı‑Arnavutköy Metro Hattı
- İzmir: İzmir Metrosu (Basmane‑Bornova‑Aliağa, Halkapınar‑Gaziemir, vb.) ve İzban
- Ankara: Ankara Metrosu (Kızılay‑Sincan, Kocatepe‑Mamak, vb.)
- Diğer büyükşehirler: Eskişehir Tramvayı, Bursa Metrosu, Antalya Tramvayı ve Denizli Tramvayı gibi belediye destekli raylı sistemler
Bu hizmetler 16 Haziran 2024 Pazar 00:00’dan 19 Haziran 2024 Çarşamba 23:59’a kadar tamamen ücretsiz kullanılabilecek. İstanbulkart sahipleri, ilgili kartlarıyla toplu taşıma hatlarından ücret ödemeden faydalanabilecek.
Ücret alınmayacak araç ve yol türleri
Ücretsiz geçişin kapsamı, aşağıdaki araç sınıflarını içermektedir:
- Özel bireysel araçlar (B sınıfı, C1 sınıfı)
- Hafif ticari araçlar (C sınıfı)
- Otobüsler (D sınıfı) ve şehir içi otobüsler
- Kamyonlar (E sınıfı) ile çekici‑römork kombinasyonları
Öte yandan, yüksek sınıflı (F‑G sınıfları), ağır yolcu taşıma araçları ve bazı özel hizmet (ör. ambulans, itfaiye) dışındaki tüm sınıflar ücretsiz geçişten faydalanacaktır.
İstisna ve uyarılar
Yap‑işlet‑devret projeleri kapsamındaki aşağıdaki altyapılar ücretlendirmeden muaf değildir:
- Avrasya Tüneli (İstanbul‑İzmit)
- Osmangazi Köprüsü (Bursa‑İzmit)
- Kuzey Marmara Otoyolu (İstanbul‑Tekirdağ‑Kırklareli)
- Çanakkale 1915 Şehitler Köprüsü
- İstanbul‑İzmir Otoyolu (O‑Yİ‑D projesi) gibi bazı yeni projeler
Bu tesislerde geçiş ücretleri standart tarifeye göre tahsil edilmeye devam edecek. Sürücüler, giriş bariyerlerinde “Yap‑İşlet‑Devret projesi” işaretli levhaları kontrol etmeli ve geçiş ücretlerini ödemeye hazırlıklı olmalıdır.
Uygulama sürecinde dikkat edilmesi gerekenler
Resmi gazete kararı, karayolları ve toplu taşıma işletmecileri tarafından ilgili sistemlere otomatik yansıtıldı. Ancak sürücüler aşağıdaki noktalara özellikle dikkat etmelidir:
- Geçiş saatini kontrol edin: Ücretsiz geçiş 15 Haziran 00:00’da başlasa da bazı otoyolların girişlerinde 1‑2 saatlik gecikme olabilir.
- YİD projelerini ayırt edin: Giriş bariyerlerinde “Yap‑İşlet‑Devret” ibaresi bulunuyorsa, ücret alınacağı anlamına gelir.
- Belirli hizmetlerde kart doğrulama: Metro ve tren hatlarında kart okuyucular hâlâ çalışıyor; ücretsiz olduğu bilgisini göstermek için kartınızı okutmanız yeterlidir.
- Güvenlik kontrolleri: Bayramda trafik yoğunluğu artabilir; polis ve Jandarma ekipleri denetimlerde bulunacaktır.
Ekonomik ve toplumsal etkiler
Ücretsiz otoyol ve köprü geçişleri, bayram seyahatinde ortaya çıkan “bayram çarpması” olarak adlandırılan yoğunluk ve yüksek maliyetleri hafifletecek. Uzmanlar, bu uygulamanın iki ana fayda sağlayacağını belirtiyor:
- Maliyet tasarrufu: Ortalama 4 ‑ 7 TL arasında değişen otoyol geçiş ücretleri, 10 000‑15 000 araçlık bir yoğunlukta toplamda 100‑150 Milyon TL’lik tasarruf yaratabilir.
- Karayolları trafiğinin dağılımı: Ücretsiz geçiş sayesinde sürücüler, yoğun noktalara alternatif rotalar seçerek trafik sıkışıklığını azaltabilir.
İstanbul Büyükşehir Belediyesi ise ücretsiz toplu taşıma dönemi sayesinde şehir içi toplu taşıma yoğunluğunun %20‑30 oranında artacağını ve özel araç kullanımının bir nebze azalacağını öngörüyor.
Sonuç
Kurban Bayramı’nda KGM sorumluluğundaki otoyollar ile 15 Temmuz Şehitler ve Fatih Sultan Mehmet köprüleri resmen ücretsiz olacak. Bu ücretsiz geçiş 15 Haziran 00:00 – 24 Haziran 07:00 tarihleri arasında gerçekleşirken, şehir içi toplu taşıma hizmetleri 16‑19 Haziran tarihleri arasında ücretsiz olarak sunulacak. Yap‑İşlet‑Devret projeleri hariç tutularak yapılan bu uygulama, bayram seyahatini hem ekonomik hem de lojistik açıdan rahatlatmayı hedefliyor. Sürücüler ve yolcular, geçiş öncesinde İlgili tarih‑saat dilimlerini ve istisna projeleri kontrol etmeyi unutmasın.