İstanbul'un Beyoğlu ilçesinde kentsel dönüşüm kapsamında daha önce boşaltıldığı belirtilen 5 katlı metruk bir bina, 28 Ekim gecesi saat 01.30 sıralarında çöktü. Kalyoncu Kulluğu Mahallesi'nde meydana gelen olayda çöken yapıdan kopan parçalar bitişikteki binada hasara yol açarken, bölgeye sevk edilen ekiplerin yaklaşık 3 saat süren arama kurtarma çalışmalarında enkaz altında kimsenin bulunmadığı tespit edildi.
Neler oldu?
Olay, Beyoğlu ilçesine bağlı Kalyoncu Kulluğu Mahallesi Kömürcü Zeynel Sokak (bazı kayıtlarda Kurdela Sokak kesişimi) üzerinde bulunan 5 katlı metruk binada gece yarısı meydana geldi. Kentsel dönüşüm çalışmaları sebebiyle daha önceden tahliye edildiği öğrenilen yapı, henüz belirlenemeyen bir nedenle büyük bir gürültüyle yıkıldı.
Çevre sakinlerinin ihbarı üzerine bölgeye çok sayıda itfaiye, polis, sağlık, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) ve Ulusal Medikal Kurtarma Ekibi (UMKE) personeli yönlendirildi. Polis ekipleri sokak girişlerini kapatarak çevrede geniş güvenlik önlemleri alırken, yıkım sırasında kopan beton ve moloz parçalarının zarar verdiği bitişikteki bina tedbir amacıyla hızla tahliye edildi.
Metruk binanın içerisine sokaktan geçen bir kişinin ya da barınma amaçlı giren birilerinin olma ihtimaline karşı enkazda kapsamlı bir arama kurtarma faaliyeti başlatıldı. AFAD ve UMKE ekiplerinin arama kurtarma köpeklerinin desteğiyle yürüttüğü çalışmalarda, görevliler sokağı sessizliğe davet ederek sık sık "Sesimi duyan var mı?" çağrısıyla dinleme yaptı.
Yaklaşık 3 saat boyunca devam eden detaylı tarama ve hassas dinleme çalışmalarının ardından enkaz altında herhangi bir canlının bulunmadığı, olayda can kaybı veya yaralanma yaşanmadığı belirlendi. Gece saatlerinde yaşanan gelişmenin öne çıkan ayrıntıları şöyle kaydedildi:
- Olay yeri ve saati: Beyoğlu Kalyoncu Kulluğu Mahallesi, 28 Ekim 2026 saat 01.30 suları.
- Çöken yapının durumu: Kentsel dönüşüm nedeniyle önceden boşaltılmış 5 katlı metruk bina.
- Çevresel etki: Yıkılan binanın parçaları bitişikteki binaya hasar verdi; yan bina güvenlik gerekçesiyle boşaltıldı.
- Müdahale ve sonuç: AFAD, UMKE, itfaiye ve arama kurtarma köpekleriyle 3 saat süren aramalar sonucunda can kaybı veya yaralanma olmadığı doğrulandı.
Arka plan
Tarihi yarımada ile birlikte İstanbul'un en eski yerleşim yerlerinden biri olan Beyoğlu, yaşlı yapı stoku ve tescilli binaların yoğunluğu nedeniyle metruk bina çökme riskinin en sık gündeme geldiği ilçeler arasında yer alıyor. İlçedeki binaların önemli bir kısmının bitişik nizamda inşa edilmiş olması, tek bir binada yaşanan yapısal sorunun doğrudan komşu binaları da tehdit etmesine yol açıyor.
Belediye verilerine göre Beyoğlu genelinde geçmiş yıllarda yapılan taramalarda, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 39. maddesi uyarınca yıkılma tehlikesi (mail-i inhidam) taşıdığı tespit edilerek mühürlenen yapı sayısı 377 olarak kaydedilmişti. Bu yapıların 216'sının sit alanı içinde bulunması ve 209'unun tescilli eski eser niteliği taşıması, yıkım veya güçlendirme işlemlerinin Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurullarının onay süreçlerine tabi olmasına neden oluyor.
Kentsel dönüşüm veya mülkiyet anlaşmazlıkları nedeniyle boşaltılan ancak yıkımı geciken binalar, zamanla dış etkenlere, yağışlara ve izinsiz müdahalelere açık hale gelerek statik bütünlüğünü tamamen kaybediyor. Geçmiş yıllarda da Beyoğlu'nun Tarlabaşı, Kasımpaşa ve Cihangir gibi semtlerinde benzer şekilde boşaltılmış metruk binalarda kısmi ya da tam çökmeler yaşanmıştı.
Neden önemli?
Kalyoncu Kulluğu Mahallesi'nde yaşanan bu olay, İstanbul'daki riskli yapı stokunun yalnızca olası bir büyük depremde değil, gündelik yaşamda da doğrudan can ve mal güvenliği tehdidi oluşturduğunu bir kez daha ortaya koydu. Binanın daha önceden boşaltılmış olması ve olayın sokak hareketliliğinin en düşük olduğu gece 01.30 sıralarında gerçekleşmesi olası bir faciayı önledi.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı verilerine göre, İstanbul'da 1999 Marmara Depremi öncesinde inşa edilmiş ve risk altında olduğu değerlendirilen yaklaşık 1,5 milyon bağımsız bölüm bulunuyor. Türkiye genelinde 6306 sayılı Kanun kapsamında bugüne kadar 59 ilde 292 riskli alan ilan edilirken, riskli olduğu tespit edilen 1 milyon 480 bin bağımsız birimle birlikte dönüşüm kapsamına alınan toplam bağımsız birim sayısı 2 milyon 761 bine ulaştı.
Bitişik nizam yapılaşmanın hakim olduğu dar sokaklarda, tahliye edilen binaların kontrollü yıkımının hızla gerçekleştirilmemesi komşu binalarda yaşayan vatandaşları da mağdur ediyor. Kömürcü Zeynel Sokak'taki çökmede olduğu gibi, sağlam veya kullanılmakta olan yan binalar enkaz darbesiyle hasar görerek tahliye edilmek zorunda kalıyor ve mahalle sakinleri için barınma sorunu doğuyor.
Bundan sonra ne olacak?
Arama kurtarma faaliyetlerinin tamamlanmasının ardından, dron ile havadan da görüntülenen enkaz alanında kontrollü enkaz kaldırma çalışmalarının sabah saatlerinden itibaren belediye ve ilgili kurumların iş makineleriyle sürdürülmesi planlandı. Ekipler, dar sokak yapısı nedeniyle moloz kaldırma işlemlerini çevredeki diğer yapılara zarar vermeden aşamalı olarak yürütecek.
Çökme sırasında hasar gören ve tedbir amaçlı boşaltılan bitişikteki binanın durumu ise teknik ekiplerin yapacağı statik incelemenin ardından netleşecek. Yapılacak hasar tespit çalışması sonucunda yan binanın oturulabilir durumda olup olmadığına, güçlendirme gerekip gerekmediğine veya riskli yapı kapsamına alınıp alınmayacağına karar verilecek.
Öte yandan, dün açıklanan 2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı kapsamında İstanbul başta olmak üzere riskli yapı stokunun yenilenmesi ve hukuki anlaşmazlıkların hızla çözülmesi için yeni mevzuat düzenlemelerinin devreye alınması hedefleniyor. İstanbul'da bugüne kadar 70 bin 416 bağımsız birim için 86,7 milyar lira kaynak sağlanan "Yarısı Bizden" kampanyası kapsamında konut başına sunulan 875 bin lira hibe, 875 bin lira kredi ve 125 bin lira tahliye desteğiyle (toplam 1 milyon 875 bin lira) boşaltılan riskli binaların dönüşüm sürecinin hızlandırılması bekleniyor.
