Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) Başkanı İbrahim Kalın, Suriye'ye gerçekleştirdiği resmi ziyaret kapsamında Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara, Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani ve İstihbarat Teşkilatı Başkanı Hüseyin Es-Selame ile bir araya geldi. İki ülke arasındaki güvenlik ve dış politika başlıklarının ele alındığı kritik temaslarla eş zamanlı olarak, Milli Savunma Bakanlığı (MSB) Savunma ve Güvenlik Genel Müdürü Tümgeneral İlkay Altındağ başkanlığındaki askeri heyet de başkent Şam'da resmi görüşmeler gerçekleştirdi.
Neler oldu?
Güvenlik kaynaklarından edinilen bilgilere göre, MİT Başkanı İbrahim Kalın'ın Şam yönetimiyle gerçekleştirdiği üst düzey toplantıda Türkiye ile Suriye arasındaki ikili ilişkiler tüm boyutlarıyla masaya yatırıldı. Görüşmede Suriye'nin toprak bütünlüğü, egemenliği ve siyasi istikrarının korunmasının önemi vurgulanırken, Türkiye'nin bu süreçte her zaman Suriye yönetiminin yanında olacağı teyit edildi.
Toplantının ana gündem maddesini terörle mücadele ve ülkedeki silahlı yapıların geleceği oluşturdu. Diğer silahlı gruplar gibi terör örgütü PKK/YPG'nin de silah bırakarak yeni Suriye yönetimine ve ordusuna entegre olması gerektiği üzerinde duruldu. Ayrıca terör örgütü DEAŞ ile ortak mücadele, DEAŞ mensuplarının tutulduğu cezaevleri ile kampların kontrolünün merkezi Şam yönetimine devredilmesi, sınır güvenliğinin sağlanması ve gümrük kapılarının işlerliği gibi başlıklar kapsamlı şekilde değerlendirildi.
Bölgesel gelişmelerin de ele alındığı zirvede, İsrail'in Suriye topraklarına yönelik devam eden saldırıları ve hava sahası ihlalleri gündeme taşındı. Bunun yanı sıra Suriye'ye uygulanan uluslararası yaptırımların tamamen kaldırılması ve Türkiye'de bulunan Suriyeli sığınmacıların ülkelerine gönüllü ve güvenli bir şekilde geri dönüş süreçleri görüşüldü. Ankara'nın, yeni Şam yönetimine ihtiyaç duyduğu her türlü desteği vermeye hazır olduğu bir kez daha ifade edildi.
İstihbarat ve diplomasi trafiğine paralel olarak askeri kanatta da önemli bir ziyaret gerçekleşti. MSB Savunma ve Güvenlik Genel Müdürü Tümgeneral İlkay Altındağ ve beraberindeki askeri heyet, Şam'da Suriye Savunma Bakanı Murhef Ebu Kasra tarafından kabul edildi. Türkiye'nin Şam Büyükelçisi Burhan Köroğlu'nun da eşlik ettiği bu görüşmede, iki ülke arasındaki askeri iş birliği ve savunma koordinasyonu konuları ele alındı.
Şam'daki temaslarda öne çıkan başlıca gündem maddeleri şunlar oldu:
- Terör örgütü PKK/YPG'nin silah bırakarak Suriye'deki merkezi yapıya entegre edilmesi,
- DEAŞ'lı tutukluların bulunduğu kamp ve cezaevlerinin kontrolünün Şam yönetimine devri,
- Türkiye-Suriye sınır güvenliğinin tahkimi ve gümrük kapılarındaki işleyişin düzenlenmesi,
- İsrail'in Suriye'ye yönelik hava saldırıları ve sınır ihlallerinin bölgesel istikrara etkileri,
- Suriye'ye yönelik uluslararası yaptırımların kaldırılması ve mültecilerin güvenli dönüşü.
Arka plan
Türkiye ile Suriye'deki yeni yönetim arasındaki diplomatik ve güvenlik temelli temaslar, Beşar Esad rejiminin 8 Aralık'ta devrilmesinin hemen ardından başladı. MİT Başkanı İbrahim Kalın, rejim değişikliğinden yalnızca üç gün sonra, 12 Aralık'ta Şam'a giderek yeni yönetimin lideri Ahmed Şara ile ilk açık temasını gerçekleştirmişti.
Bu ilk ziyareti, 26 Ocak'ta gerçekleşen ikinci resmi buluşma takip etti. Ocak ayındaki görüşmede geçiş sürecinin kurumsallaşması ve devlet mekanizmalarının yeniden inşası üzerinde durulmuştu. Son gerçekleştirilen üçüncü üst düzey ziyaret ise, hem istihbarat hem de Milli Savunma Bakanlığı heyetlerinin eş zamanlı katılımıyla ilişkilerin teknik ve askeri koordinasyon aşamasına geçtiğini ortaya koydu.
Neden önemli?
Şam'da gerçekleştirilen bu ikili temas trafiği, Türkiye'nin güney sınırlarındaki güvenlik mimarisinin kalıcı olarak yeniden şekillendirilmesi açısından kritik bir önem taşıyor. Özellikle Fırat'ın doğusunda varlık gösteren PKK/YPG unsurlarının silahsızlandırılarak merkezi otorite altına alınması, Türkiye'nin sınır ötesi güvenlik endişelerinin doğrudan diplomasi ve ortak güvenlik mekanizmalarıyla çözülmesi anlamına geliyor.
Öte yandan, DEAŞ kamplarının ve cezaevlerinin yeni Suriye yönetimine devredilmesi planı, bölgedeki yabancı güçlerin ve terör örgütlerinin meşruiyet gerekçelerini ortadan kaldırmayı hedefliyor. Gümrük kapılarının tam kapasiteyle ve merkezi hükümet kontrolünde çalışması ticari ilişkileri canlandırırken, ülke içindeki istikrarın sağlanması da Türkiye'deki milyonlarca Suriyeli sığınmacının gönüllü geri dönüş sürecini doğrudan hızlandıracak bir unsur olarak değerlendiriliyor.
Bundan sonra ne olacak?
MİT ve MSB heyetlerinin Şam temaslarının ardından, iki ülke arasında savunma ve güvenlik alanında ortak çalışma gruplarının sahadaki koordinasyonu artırması bekleniyor. Türkiye'nin sağlayacağı teknik ve askeri destekle birlikte, Şam yönetiminin ülke genelinde egemenliğini tesis etme ve sınır kapılarını devralma sürecinin önümüzdeki aylarda hız kazanacağı öngörülüyor.
Ayrıca, Suriye'ye uygulanan uluslararası ekonomik yaptırımların kaldırılması için yürütülen diplomatik girişimlerin devam etmesi ve savunma kapasitesinin geliştirilmesine yönelik somut adımların atılması planlanıyor. Silahlı grupların merkezi orduya entegrasyonu ve terör örgütlerinin tasfiyesi sürecinin, Ankara ve Şam arasındaki düzenli istihbarat ve askeri mekik diplomasisiyle yakından takip edileceği belirtiliyor.
