ABD'nin New York eyaletinin kuzeyindeki kırsal Lewis County bölgesinde kızamığa yakalanan bir çocuk yaşamını yitirdi. New York Eyaleti Sağlık Bakanlığı ile yerel sağlık yetkililerinin ortak açıklamasıyla duyurulan ölüm, eyalette 30 yılı aşkın süredir kayıtlara geçen ilk kızamık kaynaklı can kaybı oldu.
Eyalet yetkilileri, ailenin mahremiyetini koruma gerekçesiyle hayatını kaybeden çocuğun yaşını ve kızamık aşısı olup olmadığını paylaşmadı. Ancak Lewis County Halk Sağlığı verilerine göre, ilçede 14 Ekim itibarıyla tespit edilen 15 kızamık vakasının tamamı kızamık, kabakulak ve kızamıkçık (MMR) aşısı yaptırmamış kişilerden oluşuyor.
New York genelinde 24 Ekim itibarıyla 8'i New York kent merkezinde, 170'i ise kırsal ilçelerde olmak üzere toplam 178 vaka doğrulandı. Eyalette 2024 yılında 15, 2025 yılında ise toplam 48 kızamık vakası kaydedilmişti.
Vali Hochul ile federal yönetim arasında aşı politikası tartışması
New York'un Demokrat Valisi Kathy Hochul, ölüm haberinin ardından yaptığı açıklamada Washington yönetimini hedef aldı. Yaşanan can kaybının "federal hükümetin Amerikalıları önlenebilir hastalıklardan koruma konusunda onlarca yılda elde edilen ilerlemeyi bilinçli olarak aşındırmasının yıkıcı bir sonucu" olduğunu savunan Hochul, eyalet yönetiminin kanıtlanmış halk sağlığı önlemlerinin arkasında durmaya devam edeceğini vurguladı.
Hochul'un eleştirilerine ABD Sağlık ve İnsani Hizmetler Bakanlığı (HHS) sözcülüğünden yanıt geldi. Bakanlık açıklamasında, New York'un resmi talebi üzerine ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezlerinin (CDC) sahadaki eyalet yetkililerine veri analizi ve salgın kontrolü desteği sağlamak üzere epidemiyologlar görevlendirdiği belirtildi. Açıklamada ayrıca Sağlık Bakanı Robert F. Kennedy Jr. ile CDC Direktörü Dr. Erica Schwartz'ın, kızamığı önlemenin en etkili yolunun MMR aşısı olduğunu açıkça vurgulamaya devam ettiği ifade edildi.
Vali Hochul, kırsal bölgelerde ve komşu eyaletlerde hızla artan vakalar nedeniyle ekim ayı başında eyalet genelinde afet acil durumu ilan etmişti. Bu kapsamda kızamık aşısı uygulama yetkisi ebeleri ve acil tıp teknisyenlerini de kapsayacak şekilde genişletilmiş, yerel sağlık birimlerine ek kaynak aktarılmıştı.
ABD'de 1991'den bu yana görülen en büyük kızamık salgını
New York'taki ölüm, ABD genelinde son 35 yılın en ağır kızamık salgınının yaşandığı bir dönemde gerçekleşti. CDC verilerine göre ülke genelinde bu yıl 4 bin 800'den fazla kızamık vakası bildirildi; bu sayı 1991'den bu yana kaydedilen en yüksek yıllık vaka düzeyi olarak kayıtlara geçti.
Salgından en ağır etkilenen eyalet olan Pensilvanya'da 1.433 doğrulanmış vaka tespit edilirken, eyalet yetkilileri ağustos ayından bu yana kızamığa bağlı en az 5 ölüm gerçekleştiğini bildirdi. ABD'de 2000 yılında ülke içi bulaşmanın durdurulmasıyla "arındırılmış" kabul edilen kızamık, son yıllarda bağışıklama oranlarının salgınları önlemek için gereken yüzde 95 eşiğinin altına düşmesiyle yeniden yayılmaya başladı.
Bulaşıcılık oranı yüksek, komplikasyon riski çocuklarda ağır
Hava yoluyla yayılan kızamık virüsü, enfekte bir kişinin öksürmesi veya hapşırmasının ardından aynı ortamda bulunan kişilere, hasta odayı terk ettikten iki saat sonrasına kadar bulaşabiliyor. Virüsü taşıyan kişiler, hastalığın karakteristik deri döküntüleri ortaya çıkmadan yaklaşık dört gün önce bulaştırıcı hale geliyor.
CDC verileri, hastalığın özellikle aşılanmamış çocuklarda yol açtığı riskleri şu rakamlarla ortaya koyuyor:
- Aşılanmamış her 5 kızamık hastasından yaklaşık 1'i hastanede tedavi görmek zorunda kalıyor.
- Kızamığa yakalanan her 20 çocuktan 1'inde, küçük çocuklarda kızamık kaynaklı ölümlerin en yaygın nedeni olan zatürre gelişiyor.
- Her 1.000 vakadan 1 ila 3'ü ölümle sonuçlanırken, yaklaşık her 1.000 çocuktan 1'inde beyin şişmesi (ensefalit) görülüyor.
- Çocukluk çağında iki doz halinde uygulanan MMR aşısı, kızamık enfeksiyonuna karşı yüzde 97 oranında koruma sağlıyor; tek doz aşının koruyuculuğu ise yüzde 93 düzeyinde bulunuyor.
