Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, kıta genelinde giderek sıklaşan doğal afetler, siber saldırılar ve karmaşık güvenlik krizlerine karşı hanelerin ilk 72 saat boyunca dış yardıma ihtiyaç duymadan ayakta kalabilmesini hedefleyen yeni bir acil durum rehberi yayımladı. Brüksel'de düzenlenen 9. Avrupa Sivil Koruma Forumu'nda tanıtılan kılavuz, kamu yardımları devreye girene kadar geçecek ilk üç günde vatandaşların temel ihtiyaçlarını kendi imkanlarıyla karşılamasını öngörüyor.
AB Komisyonu Eşitlik, Hazırlıklılık ve Kriz Yönetiminden Sorumlu Üyesi Hadja Lahbib tarafından açıklanan ve üye ülkeler için bağlayıcı olmayan paket, dört ana başlıktan oluşuyor. Rehberde hanelerin üç günlük öz yeterliliğinin sağlanması, kriz hazırlığının okul öncesi ve ilköğretim müfredatına eklenmesi, engelli bireyleri kapsayan erişilebilir planlamalar yapılması ve kriz anlarında dezenformasyona karşı güvenilir bilgi akışının kurulması tavsiye ediliyor.
Acil durum çantasında nakit para ve pilli radyo tavsiyesi
Komisyonun yayımladığı kılavuz, büyük çaplı elektrik, su veya iletişim kesintilerinde hanelerin hazırlıklı olması için somut adımlar içeriyor. Vatandaşlardan hızlı tahliye durumları için bir acil durum çantası hazırlamaları ve evlerinde en az üç gün yetecek temel malzeme bulundurmaları isteniyor. Rehberde hanelerde bulundurulması önerilen temel ihtiyaçlar şunlar:
- Isıtma gerektirmeyen veya az suyla hazırlanabilen, bozulmayan gıda maddeleri
- İçme, yemek pişirme ve kişisel hijyen için depolanmış su
- Dijital ödeme sistemlerinin ve kartların çalışmama ihtimaline karşı küçük kupürlü banknot ve madeni paralardan oluşan nakit rezervi
- Düzenli kullanılan ilaçlar, ilk yardım malzemeleri ve kişisel hijyen ürünleri
- Pilli radyo, el feneri, yedek piller ve tam şarjlı taşınabilir güç kaynakları (powerbank)
- Kimlik belgelerinin kopyaları ve alternatif ısınma, soğutma veya aydınlatma araçları
Bireylerin yalnızca malzeme depolamakla kalmayıp, elektrik olmadan yemek pişirme ve temel ilk yardım gibi pratik beceriler edinmesi de tavsiye ediliyor. Ayrıca ailelerin, mobil şebekelerin çökmesi durumunda nasıl iletişim kuracaklarını ve en yakın sığınağın nerede olduğunu içeren bir hane içi acil durum planı oluşturmaları öneriliyor. Komisyon, 72 saatlik sürenin bir "asgari sınır" olduğunu ve bu çağrının acil bir tehdide değil, genel bir ihtiyat yaklaşımına dayandığını vurguluyor.
Okullarda korku yaratmadan kriz eğitimi verilecek
Rehberin odak noktalarından bir diğerini erken yaşta başlayacak hazırlık eğitimi oluşturuyor. Komisyon, ulusal makamlara kriz hazırlığını okul öncesi ve ilköğretim müfredatına dahil etmeleri ve öğretmenleri bu doğrultuda eğitmeleri çağrısında bulundu. Bu eğitimlerin yeni bir ders olarak değil, çocuklarda korku veya kaygı uyandırmadan, yaşlarına uygun etkinliklerle mevcut derslerin içine yerleştirilmesi planlanıyor.
Afet vurduğunda ilk saatlerin belirleyici olduğuna işaret eden Komiser Hadja Lahbib, "Her Avrupalı ne yapacağını, ailesini nasıl koruyacağını ve başkalarına nasıl yardım edeceğini bilmeli. Sirenler çaldığında ne yapılacağını öğrenmek, yüzmeyi öğrenmek kadar doğal olmalı" ifadelerini kullandı.
Kılavuzda ayrıca engelli bireylerin ihtiyaçlarının planlama süreçlerine baştan dahil edilmesi ve acil durum bilgilendirmelerinin herkes için erişilebilir kılınması gerektiği belirtildi. Yetkililerden kriz öncesinde, sırasında ve sonrasında farklı kanallar üzerinden zamanında ve doğrulanmış bilgi paylaşarak kamu müdahalesini zorlaştırabilecek dezenformasyonla mücadele etmeleri istendi.
2027'den itibaren 23 Ekim "AB Hazırlıklılık Günü" olacak
Yayımlanan yönergeler, eski Finlandiya Cumhurbaşkanı Sauli Niinistö'nün hazırladığı rapor doğrultusunda Mart 2025'te kabul edilen "AB Hazırlıklılık Birliği Stratejisi"nin devamı niteliğini taşıyor. Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırılarının ardından sivil savunma planlarını güncelleyen İskandinav ülkelerinin modellerinden esinlenen strateji, kriz yükünün yalnızca hükümetlerin omuzlarına bırakılamayacağı görüşüne dayanıyor. Eurobarometer tarafından 2024 yılında yapılan araştırmalar, Avrupalıların yüzde 49'unun kendilerini etkileyebilecek afet riskleri hakkında yeterince bilgili hissetmediğini, yüzde 65'inin ise acil durumlara hazırlanmak için daha fazla bilgiye ihtiyaç duyduğunu ortaya koymuştu.
Komisyon, sivil koruma bilincini Avrupa genelinde kalıcı hale getirmek amacıyla 2027 yılından başlayarak her yıl 23 Ekim'in "AB Hazırlıklılık Günü" olarak kutlanmasını da teklif etti. Seçilen tarih, afet müdahalesini koordine eden AB Sivil Koruma Mekanizması'nın 23 Ekim 2001'deki kuruluş yıl dönümünü simgeliyor. Vatandaşlara yönelik rehberle eş zamanlı olarak, üye ülkelerin ulusal sivil koruma irtibat noktalarının büyük kesintiler sırasında dahi 7/24 çalışır kalmasını sağlamak amacıyla düzenli stres testleri yapılmasını içeren kurumsal bir tavsiye kararı da yürürlüğe konuldu.
