ABD Başkanı Donald Trump, Washington yönetiminin İsrail'e sağladığı yıllık yaklaşık 4 milyar dolarlık askeri ve mali yardımı 2026 yılı sonunda durduracağını açıkladı. ABD'de Kongre ara seçimleri için oy verme işleminin sürdüğü sırada Fox News televizyonuna telefonla bağlanan Trump, kararın İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile aylar önce varılan mutabakat sonucunda alındığını söyledi.
"Artık İsrail'e para vermeyeceğiz" ifadelerini kullanan Trump, bu adımın müttefiklik ilişkilerinden geri adım anlamına gelmediğini vurguladı. ABD Başkanı, İsrail'in kendi kaynaklarıyla Amerikan silahlarını satın almaya devam edebileceğini ve acil bir güvenlik ihtiyacı doğması halinde Washington'ın devreye gireceğini belirtti.
"Gelişmiş bir ülke, bu paraya ihtiyaçları yok"
Yardımın kesilmesi fikrinin bizzat Netanyahu tarafından gündeme getirildiğini öne süren Trump, İsrail'in ekonomik açıdan refah içinde olduğunu ve doğrudan bütçe desteğine ihtiyaç duymadığını savundu. İsrail'e diğer tüm ülkelerden daha fazla kaynak aktardıklarını hatırlatan Trump, "Nasıl tanımlamak isterseniz; takas, askeri teçhizat veya nakit para olarak düşünebilirsiniz. Onlara yılda 4 milyar dolar değerinde malzeme ve para veriyoruz. Netanyahu ile bunu durdurmak üzere anlaştık ve onlar da bu durumdan memnun" dedi.
İsrail Başbakanlık Ofisi, Trump'ın açıklamalarına ilişkin henüz resmi bir değerlendirmede bulunmadı. Netanyahu daha önce yaptığı açıklamalarda İsrail'in ABD askeri yardımlarına olan bağımlılığını aşamalı olarak azaltmak istediğini dile getirmiş, ancak mevcut anlaşmanın erken sonlandırılmasına dair bir takvim paylaşmamıştı.
2028'de bitecek anlaşma iki yıl erken sonlanıyor
Trump'ın duyurduğu karar, iki ülke arasındaki mevcut savunma işbirliği takvimini iki yıl öne çekiyor. Eski ABD Başkanı Barack Obama döneminde, 2016 yılında imzalanan 10 yıllık mutabakat zaptı uyarınca Washington, İsrail'e 2028 yılı sonuna kadar toplam 38 milyar dolar (yıllık yaklaşık 3,8 milyar dolar) askeri yardım taahhüt etmişti. Bu fonun büyük bölümü, İsrail'in yine Amerikan savunma sanayii şirketlerinden silah ve mühimmat satın almasını finanse etmek için kullanılıyordu.
Gazze'de 2023 yılında başlayan savaşın ardından ABD'nin İsrail'e sağladığı ek askeri desteğin tutarı ise akademik araştırmalara göre en az 21,7 milyar dolara ulaştı. Mevcut mutabakatın Kongre onaylı bütçe süreçlerine dayandığına işaret eden uzmanlar, yardımların 2026 sonunda hangi hukuki mekanizmayla kesileceğinin henüz netleşmediğini belirtiyor.
Ara seçimlerde iç siyaset ve İran mesajı
Açıklamanın Kongre'nin her iki kanadında çoğunluğu belirleyecek ara seçim gününde gelmesi, kararın iç siyasi boyutunu da gündeme taşıdı. Trump, İsrail'e yapılan mali yardımların Demokrat Parti ve sol kanattaki siyasetçiler tarafından Cumhuriyetçilere karşı bir seçim kozu olarak kullanıldığını ifade etti. Özellikle Michigan eyaletindeki kritik Senato yarışında İsrail'e yardımların kesilmesini kampanyasının merkezine koyan Demokrat aday Abdul El-Sayed'i işaret eden Trump, "İsrail'in ihtiyacı yokken neden El-Sayed gibi isimlerin saldırılarına maruz kalalım? Bu argümanı ellerinden alıyoruz" değerlendirmesinde bulundu.
ABD Başkanı, mülakat sırasında Amerikan kuvvetlerinin Hürmüz Boğazı'ndaki Keşm Adası'nda İran hedeflerine yönelik gerçekleştirdiği "küçük çaplı" saldırıya ve ara seçimler sonrasında İran'a karşı izlenecek politikaya ilişkin soruları da yanıtladı. ABD ordusunun şu an çok güçlü bir konumda olduğunu belirten Trump, "Amacım çok sayıda insanı öldürmek değil; ancak mecbur kalırsak bunu yapmak zorunda kalacağız" dedi.
