ABD'li seçmenler, 3 Kasım Salı günü 120. Kongre'nin yeni aritmetiğini belirlemek üzere sandık başına gidiyor. Başkan Donald Trump'ın ikinci görev döneminin son iki yılındaki siyasi hareket alanını doğrudan şekillendirecek ara seçimlerde, 435 sandalyeli Temsilciler Meclisi'nin tamamı ile 100 üyeli Senato'daki 35 koltuk için oy kullanılacak. Seçim öncesi son anket ortalamaları, muhalefetteki Demokratların Temsilciler Meclisi'nde çoğunluğu ele geçirmeye yakın olduğunu, Senato'daki kontrolün ise sekiz kritik eyaletteki başa baş yarışla belirleneceğini gösteriyor.
Halihazırda Kongre'nin her iki kanadını da Cumhuriyetçi Parti kontrol ediyor. Cumhuriyetçiler Temsilciler Meclisi'nde 218'e karşı 214 (1 bağımsız üye ve 2 boş koltukla birlikte), Senato'da ise Demokratlarla birlikte hareket eden iki bağımsız üyeye karşılık 53'e 45'lik çoğunluğu elinde bulunduruyor. Ancak Kongre'nin en az bir kanadında çoğunluğun el değiştirmesi, Trump yönetiminin vergi, bütçe ve dış politika gündemini yasalaştırmasını zorlaştıracağı gibi Beyaz Saray'a yönelik Kongre soruşturmalarının da önünü açacak.
Temsilciler Meclisi'nde ibre Demokratlardan yana
İki yıllığına seçilen Temsilciler Meclisi üyelerinin tamamının yenileneceği seçimde, çoğunluğu sağlamak için 218 sandalyeye ulaşılması gerekiyor. Ulusal ve eyalet bazlı anketleri derleyen RealClearPolitics (RCP) verilerine göre Demokratların 227, Cumhuriyetçilerin ise 182 sandalye kazanması öngörülüyor.
Meclisteki kalan 26 seçim bölgesinde ise iki parti arasındaki fark hata payı sınırları içinde seyrediyor. Seçim analiz platformu Decision Desk HQ'nun tahmin modeli de Demokratların Temsilciler Meclisi'nde çoğunluğu kazanma ihtimalini yüzde 84 olarak hesaplıyor. Demokratların alt kanatta kontrolü sağlaması, yasa tasarılarının gündeme alınması ve bütçe onay süreçlerinde inisiyatifin muhalefete geçmesi anlamına gelecek.
Senato'da 8 eyalet ve JD Vance detayı belirleyici olacak
Altı yıllık görev süreleri bulunan senatörlerin üçte birinin yenilendiği normal seçim takvimine ek olarak, bu yıl Başkan Yardımcısı JD Vance'in Ohio'dan ve Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun Florida'dan kabineye katılmak üzere istifa etmeleri nedeniyle iki özel seçim daha yapılıyor. Yenilenecek toplam 35 koltuğun 22'sini Cumhuriyetçiler, 13'ünü ise Demokratlar savunuyor.
RCP'nin son projeksiyonlarına göre yeni dönemde Senato'daki koltukların 47'sini Demokratların, 45'ini Cumhuriyetçilerin alması beklenirken, sekiz eyaletteki yarış başa baş sürüyor. Belirsizliğini koruyan bu sekiz koltuğun yedisinde Cumhuriyetçi, birinde ise Demokrat adaylar kısmi eğilime sahip görünüyor.
Cumhuriyetçilerin başa baş geçen bu sekiz eyaletten en az beşini kazanarak 50 sandalyeye ulaşması halinde Senato'daki üstünlüklerini korumaları mümkün. ABD yasalarına göre Senato Başkanı sıfatını da taşıyan Başkan Yardımcısı JD Vance, 50-50'lik eşitlik durumunda eşitliği bozacak oyu partisi lehine kullanma yetkisine sahip bulunuyor. Demokratların ise Senato'da doğrudan çoğunluğu elde edebilmesi için Cumhuriyetçilerin elindeki koltuklardan net dört sandalyeyi kendi lehine çevirmesi gerekiyor.
Ekonomi, gümrük tarifeleri ve dış politika sandıkta
Seçmenlerin oy tercihini şekillendiren konuların başında hayat pahalılığı geliyor. BBC Türkçe'nin aktardığı verilere göre yakıt, gıda, konut ve sağlık hizmetlerindeki fiyat artışları seçmenin birincil gündem maddesi konumunda. Şubat ayında ABD ve İsrail'in İran ile başlattığı çatışmaların enerji piyasalarına etkisi ve dış ticarette uygulanan gümrük tarifeleri, enflasyonun ABD Merkez Bankası'nın (Fed) hedeflediği seviyenin üzerinde kalmasına neden oluyor. Demokratlar kampanya sürecinde Trump'ın gümrük tarifesi politikalarının iç piyasada fiyatları yukarı çektiği tezini işlerken, Cumhuriyetçiler sınır güvenliği ve göç politikalarını öne çıkarıyor.
Ekonomik kaygıların yanı sıra dış politikadaki gerilimler de Başkan Trump'ın kamuoyu desteğine yansımış durumda. Reuters/Ipsos tarafından 26 Ekim'de yayımlanan araştırmaya göre Amerikalıların yüzde 32'si Trump'ın başkanlık performansını onaylarken, onaylamayanların oranı yüzde 66'ya ulaştı.
Amerikan siyasi tarihinde ara seçimler, görevdeki başkanın performansı için bir tür referandum niteliği taşıyor. 1938 yılından bu yana düzenlenen 22 ara seçimin 20'sinde Beyaz Saray'ı elinde bulunduran parti Temsilciler Meclisi'nde sandalye kaybına uğradı. Demokratlar 2010'da Barack Obama döneminde 63, Cumhuriyetçiler ise Trump'ın ilk başkanlık dönemindeki 2018 ara seçimlerinde 41 sandalye kaybetmişti. 3 Kasım'da Kongre üyelikleriyle eş zamanlı olarak Kaliforniya, Florida, Georgia ve Michigan gibi kritik eyaletlerin de aralarında bulunduğu 30'dan fazla eyalette valilik seçimleri de gerçekleştirilecek.
