Almus Barajı’nda %100 Doluluk ve Taşkın Alarmı: 464 Ev ve 42 İş Yeri Tahliye Edildi
Tokat – Yeşilırmak Nehri üzerine kurulmuş olan Almus Barajı, son günlerde etkili yağışların sonucu olarak doluluk oranını %100’e ulaştırdı ve bölgeyi ciddi bir taşkın riskiyle karşı karşıya bıraktı. Afet ve Acil Durum Yönetimi (AFAD) Başkanı Ali Hamza Pehlivan, durumu yerinde incelemek üzere Turhal’a giderek yürütülen tahliye ve güvenlik çalışmalarının bilançosunu verdi.
AFAD’ın açıklamasına göre, 464 hane ve 42 iş yeri riskli bölge sınırları içinde olduğu için toplanarak tahliye edildi. Tahliye edilen vatandaşların 842’si belediye ve Kızılay misafirhanelerine yerleştirilirken, bazı aileler ise akrabalarının evlerine geçiş yaptı.
Hayvan sahipleri de göz ardı edilmedi; 10 333 büyükbaş, yaklaşık 3 500 küçükbaş hayvan ve 2 500 arı kovanı aynı gün içinde güvenli bölgelere taşındı. Bu sayede, taşkın tehlikesiyle mücadelede insan ve hayvan yaşamı büyük ölçüde korunmuş oldu.
Taşkın Riski ve Almus Barajı’nın Durumu
Almus Barajı, 1964‑1966 yılları arasında sulama, taşkın kontrolü ve enerji üretimi amaçlarıyla inşa edilmiş bir çok amaçlı barajdır. Son haftalarda bölgeye gelen yoğun yağışlar, Baraj gölünün su seviyesini %100’e yükseltti ve beklenenden daha hızlı bir dolma hâlini aldı. Bu durum, dalgalı su seviyelerinin baraj kapaklarından (dolusavaktan) geçişine ve dolayısıyla taşkın riskinin artmasına yol açtı.
AFAD Başkanı Pehlivan, “Almus Barajı’nın tam kapasiteye ulaşması ve Sivas’taki Kılıçkaya Barajı’nın da tahliyesine yaklaşması bölgenin su yükünü artırıyor” diyerek, Yeşilırmak ve Kelkit vadilerindeki su seviyelerinin kritik bir noktaya gelmiş olduğunu vurguladı.
Koordinasyon ve Operasyonel Çalışmalar
Taşkın riskinin önüne geçmek amacıyla AFDoD, DSİ, yerel belediyeler, valilik, Kızılay ve sivil toplum kuruluşları ile ortak bir çalışma yürütüyor. Pehlivan, operasyonun kapsamını şu şekilde özetledi:
- 2 058 personelin sahada aktif görev yaptığı; her biri 24 saat boyunca gözetim ve müdahale için görevlendirildi.
- Toplam 529 araç – iş makineleri, pompa botları, amfibik araçlar ve motor pompa sistemleri – bölgeye sevk edildi.
- Su seviyeleri dronlar ve akıllı izleme sistemleriyle anlık olarak takip edildi; bu sayede hızlı müdahale imkanı sağlandı.
- Turhal ilçesinde, yerel halk ve esnaf kum torbaları ve taş bloklarıyla 9 kilometrelik bir set oluşturdu; bu önlem, taşkın sularının yerleşim alanlarına girmesini geçici olarak engelledi.
AFAD’ın teknik ekibi, baraj kapaklarından su bırakma (damla) işlemine de başladı. DSİ 7. Bölge Müdürlüğü yetkilileri, barajın “dolusavaktan su bırakma” noktasına ulaşmasını sağlamak ve su seviyesini kontrol altında tutmak için çalışıyor.
Yerel Halkın ve İş Dünyasının Katkısı
AFAD’ın tahliye sürecinde, yerel halkın ve iş dünyasının gönüllü katılımı dikkat çekti. Turhal’da bulunan birçok iş yeri, önceden alınan “kumsandık” önlemlerle, suyun içlerine akmasını engellemek için set kurdu. Düzenli olarak “İhbar Merkezi”ne gelen çağrılar sayesinde, 250’den fazla ihbar alındı; bunların %82’si su baskını yaşayan evlerle ilgiliydi.
Afet bölgesinde görev yapan AFAD, belediye ve valilik ekipleri, ihbar edilen her noktayı titizlikle inceleyerek ev ve iş yerlerine hızlı bir şekilde müdahale etti. Sonuç olarak, can kaybı ve ciddi yaralanma rapor edilmedi.
Hayvan ve Tarım Sektörüne Verilen Destek
Almus Barajı çevresinde çiftçilik önemli bir geçim kaynağı. Bu bağlamda, tahliye edilen hayvanların güvenli bir biçimde nakliyesi için özel taşıma ekipleri görevlendirildi. Tahliye edilen hayvanların bir kısmı geçici barınaklara, bir kısmı ise çiftçilerin sahip olduğu başka bölgelere yönlendirildi. Arı kovanları da, bölgedeki bal üretimi açısından kritik olduğu için, uzman ekipler tarafından özel taşıma kutularına alındı ve koruma altına alındı.
İleriye Yönelik Önlemler ve Risk Azaltma Stratejileri
Pehlivan, yürütülen operasyonların bir “risk odaklı” yaklaşım çerçevesinde olduğunu belirterek, “Türkiye Afet Müdahale Planı (TAMP) devreye alınmıştır” ifadelerini kullandı. Bu plan kapsamında:
- Baraj çevresindeki sulama ve taşkın kontrol hatları yeniden yapılandırıldı.
- Yerel uyarı sistemleri ve erken alarm mekanizmaları kurularak, gelecekteki benzer durumlara karşı erken uyarı sağlandı.
- İlçe ve il genelinde acil durum barınakları artırıldı; aynı zamanda uzun vadeli konut çözümleri için geçici çadır kentleri planlandı.
- Tarım arazileri ve hayvancılık için su yolları ve drenaj sistemleri güçlendirildi.
Sonuç ve Değerlendirme
Almus Barajı’nın %100 doluluk seviyesine ulaşması, bölgeyi ciddi bir taşkın tehlikesiyle karşı karşıya bırakırken, AFAD ve yerel yönetimlerin koordineli müdahaleleri sayesinde can kaybı, ciddi yaralanma ve büyük ekonomik kayıp yaşanmadan önlenmiştir. 464 ev, 42 iş yeri ve binlerce hayvanın tahliyesi, bölgenin afet yönetim kapasitesinin ne kadar etkin çalıştığını gösteriyor.
Uzmanlar, bölgenin iklim değişikliği ve artan aşırı yağış olayları nedeniyle benzer risklerle karşılaşabileceği uyarısında bulunuyor. Bu bağlamda, sürekli izleme, erken uyarı sistemlerinin genişletilmesi ve altyapı yatırımlarının hızlandırılması kritik önem taşıyor.
Afet ve Acil Durum Yönetimi (AFAD) yetkilileri, bölge sakinlerine güvende kalmaları, yetkililerin talimatlarına uymaları ve olası risk durumları için hazırlıklı olmaları yönünde hatırlatmalarda bulunarak, kamu ve sivil toplum iş birliğinin afet anında en büyük güvencemiz olduğunu vurguladı.