ABD Kongre ara seçimlerinde Demokratların her iki kanatta da çoğunluğu elde etmesinin ardından küresel petrol piyasalarında sert satışlar yaşandı. Yaklaşık bir aydır 100 dolar sınırının üzerinde seyreden Brent petrolün ocak vadeli varil fiyatı, 4 Kasım akşamı yaklaşık yüzde 9 değer kaybederek 94,28 dolara geriledi. Aynı saatlerde Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün aralık vadeli varil fiyatı ise yüzde 7,95 düşüşle 88,45 dolara indi.
Haftaya düşüş eğilimiyle başlayan Brent petrol, 2 Kasım'da yüzde 7,63 kayıpla 104,77 dolardan, 3 Kasım Salı günü ise 103,60 dolardan kapanmıştı. Seçim sonuçlarının netleşmeye başladığı 4 Kasım sabahında 104 dolar bandında dengelenmeye çalışan fiyatlar, ilk etapta yüzde 6 gerileyerek 97 doların altına sarktı. Washington'dan gelen açıklamaların ardından satış baskısı derinleşti ve Türkiye saatiyle 19.53 itibarıyla günlük kayıp yüzde 9'a ulaştı.
Kongre'de değişen dengeler ve Washington'ın İran politikası
Fiyatlardaki sert geri çekilmede, ABD ara seçimlerinin ortaya çıkardığı siyasi tablo ve Beyaz Saray'ın Orta Doğu politikasında yaşanabilecek değişim beklentisi belirleyici oldu. Amerikan seçmeni; eyalet valilikleri ve yerel yönetimlerin yanı sıra Temsilciler Meclisi'ndeki 435 sandalyenin tamamı ile Senato'daki 100 sandalyenin 35'i için sandık başına gitti. Resmi olmayan sonuçlara göre Demokrat Parti, Kongre'nin her iki kanadında da çoğunluğu sağladı.
Kongre'deki çoğunluğun el değiştirmesinin, ABD Başkanı Donald Trump'ın görev süresinin kalan bölümünde politikalarını hayata geçirmesini zorlaştıracağı değerlendiriliyor. Enerji piyasaları, oluşan yeni siyasi aritmetiğin Washington yönetimini İran ile devam eden savaşı sonlandırmaya ve Orta Doğu'daki askeri gerilimi düşürmeye zorlayabileceği ihtimalini fiyatlamaya başladı.
JD Vance'ten "Kaybetmemizin nedeni savaş" açıklaması
Piyasalardaki düşüşü hızlandıran en önemli gelişmelerden biri, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in seçim yenilgisini doğrudan İran savaşına bağlayan açıklamaları oldu. X sosyal medya platformu üzerinden değerlendirmelerde bulunan Vance, 2024 başkanlık seçimlerinde Trump'a oy veren seçmenlerin önemli bir kısmının savaşa duyulan tepki nedeniyle 2026 ara seçimlerinde Demokratlara yöneldiğini belirtti.
Sorunun seçmen katılımından kaynaklanmadığını vurgulayan Vance, açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
Kaybetmemizin nedeni savaş. Başkan da dün gece bunu bizzat söyledi. Eğer bunun buna değdiğini, Senato'yu önümüzdeki 6 yıl boyunca kaybetmenin ödenmeye değer bir bedel olduğunu savunmak istiyorsanız, buyurun savunun. Katılsanız da katılmasanız da en azından bu dürüst bir yaklaşım olur.
Vance ayrıca, 2024'te Cumhuriyetçileri destekleyip bu seçimde Demokratlara oy veren seçmenler üzerinde yapılan bir kamuoyu araştırmasının sonuçlarını paylaştı. Araştırmaya göre seçmenler, yeniden Cumhuriyetçi Parti'ye yönelmek için dört temel şart öne sürdü:
- ABD'nin İran ile devam eden savaşının sona erdirilmesi,
- Hayat pahalılığı ve enflasyonla mücadeleye odaklanılması,
- Dış politikada ve ekonomide "Önce Amerika" anlayışının benimsenmesi,
- ABD'nin İsrail ile yürüttüğü ilişkilerin değiştirilmesi.
Diplomatik temaslar arz endişelerini zayıflattı
Seçim sonuçlarının yanı sıra Washington ile Tahran arasındaki diplomatik kanalların açık tutulması da petrol fiyatları üzerindeki risk primini eritti. Hafta başında İran Cumhurbaşkanı, ülke dini liderinin hükümete müzakereler konusunda daha geniş yetkiler verdiğini duyurmuş, ABD Başkanı Donald Trump da görüşmelerde ilerleme kaydedildiğini açıklamıştı. Katar'ın ara seçimlerin ardından bölgedeki çatışmaların tırmanmasını önlemek adına arabuluculuk girişimlerini yoğunlaştırması, Hürmüz Boğazı ve Orta Doğu kaynaklı enerji arzı kesintisi endişelerini hafifletti.
Jeopolitik gelişmelerin gölgesinde kalan stok verileri ise fiyatlardaki düşüşü durdurmaya yetmedi. Amerikan Petrol Enstitüsü verilerine göre, ABD'nin ticari ham petrol stokları 30 Ekim ile biten haftada 880 bin varillik artış beklentisinin aksine 5,27 milyon varil azaldı. Öte yandan, seçim sonuçlarının yarattığı siyasi belirsizlik ve güvenli liman talebi altın fiyatlarını yukarı taşıdı; altının ons fiyatı yüzde 2,36 yükselişle 4 bin 22 dolara çıkarken, yurt içinde gram altın 6 bin 470 liraya ulaştı.
