Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile gerçekleştirdiği telefon görüşmesinde Washington ve Tahran arasındaki müzakere sürecini değerlendirdi. Dışişleri Bakanlığı kaynaklarının 5 Kasım'da paylaştığı bilgilere göre, iki bakanın temaslarında ABD-İran diyalog kanallarının mevcut durumu ve Orta Doğu'daki bölgesel gelişmeler ana gündem maddesini oluşturdu.
Ankara'nın Tahran ile kurduğu bu temas, Fidan'ın başkentte yürüttüğü yoğun diplomasi trafiğinin hemen ardından geldi. Bakan Fidan, İranlı mevkidaşıyla telefonda görüşmeden önce Ankara'da Katar Başbakan Yardımcısı ve Savunma İşlerinden Sorumlu Devlet Bakanı Şeyh Suud bin Abdurrahman bin Hasan Al Sani'yi ağırladı. Katar'ın, ABD ile İran arasındaki dolaylı görüşmelerde aktif arabuluculuk yürüten ülkelerden biri olması, aynı gün içinde gerçekleşen bu iki görüşmeyi bölgesel diplomasi açısından birbirine bağladı.
Washington-Tahran hattında 7 şart ve Hürmüz Boğazı pazarlığı
Fidan ve Arakçi arasındaki görüşmenin merkezinde yer alan ABD-İran müzakere süreci, son haftalarda karşılıklı mektup diplomasisi ve arabulucu ülkeler üzerinden şekilleniyor. İran resmi haber ajansı IRNA'nın aktardığı bilgilere göre süreç, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in müzakereleri yeniden başlatmak amacıyla İran'ın üst düzey güvenlik yetkilisi Muhsin Rızai'ye bir mektup göndermesiyle yeni bir aşamaya taşındı.
İran Dışişleri Bakanı Arakçi, 31 Ekim'de yaptığı açıklamada Vance'in mektubunu ilgili kurullarda incelediklerini ve ABD'nin diyalog kapısını açma çabasını olumlu bir adım olarak gördüklerini belirtmişti. Ancak ABD'li yetkililerle doğrudan bir görüşme planlamadıklarını vurgulayan Arakçi, sürecin arabulucu ülkeler olan Katar ve Pakistan üzerinden yürütüldüğünü ifade etmişti.
Tahran yönetimi, Washington ile doğrudan ya da dolaylı resmi müzakere masasına oturmak için 7 temel şart öne sürüyor. İran'ın arabulucular üzerinden ilettiği başlıca talepler ve masadaki başlıklar şunları kapsıyor:
- Hürmüz Boğazı'nda geçiş süreci: İran, öne sürdüğü 7 şartın kabul edilmesi halinde Hürmüz Boğazı'nın 7 gün içinde yeniden açılmasını teklif etti. Arabulucu Katar'ın bu sürenin önce 5 güne, son aşamada ise 2 güne indirilmesi yönündeki önerisi üzerinde görüşmeler devam ediyor.
- Yeni deniz rotası: Boğazın açılması için İran ve Umman tarafından belirlenen yeni geçiş rotasının uluslararası alanda kabul edilmesi ve alternatif güzergahların kapatılması talep ediliyor.
- Ekonomik yaptırımlar ve dondurulmuş varlıklar: Tahran, ABD'nin İran petrol satışına yönelik muafiyetleri yeniden yürürlüğe koymasını ve başta Katar'dakiler olmak üzere yurt dışındaki dondurulmuş tüm İran varlıklarının serbest bırakılmasını şart koşuyor.
Ankara'da savunma ve parlamento diplomasisi
Bakan Fidan, Orta Doğu ve Körfez odaklı temaslarının yanı sıra Balkanlar'dan gelen heyetle de bir araya geldi. Fidan, resmi temaslar kapsamında Ankara'da bulunan Hırvatistan Meclis Başkanı Gordan Jandrokovic ile görüştü.
Hırvatistan Meclis Başkanı Jandrokovic, Dışişleri Bakanlığı'ndaki temaslarının ardından Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler ile de bir görüşme gerçekleştirdi. Görüşmelerde ikili ilişkiler ve savunma alanındaki iş birliği başlıkları değerlendirildi.
