Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında ortak savunma ve askeri işbirliğini öngören Mekke Anlaşması'nın onaylanmasına ilişkin kanun teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu'nda kabul edildi. İki gün süren görüşmelerin ardından yapılan oylamaya 398 milletvekili katılırken, teklif 119 ret oyuna karşılık 279 kabul oyuyla Meclis'ten geçti.
7 Ağustos 2026 tarihinde üç ülke arasında imzalanan "Türkiye Cumhuriyeti, Pakistan İslam Cumhuriyeti ve Suudi Arabistan Krallığı Arasında Ortak Savunma İçin Mekke Anlaşması", dış kaynaklı silahlı saldırılara karşı kolektif savunma taahhüdü içeriyor. Genel Kurul'daki oylamada AK Parti, MHP ve CHP anlaşmaya destek verirken; YENİ Parti, DEM Parti, İYİ Parti ile Saadet, DEVA ve Gelecek partilerinin yer aldığı Yeni Yol Grubu ret oyu kullandı.
Bir ülkeye saldırı üç ülkeye yapılmış sayılacak
Üç ülkeyi "Çekirdek Taraflar" olarak tanımlayan anlaşma, NATO'nun 5'inci maddesine benzer bir ortak savunma mekanizması kuruyor. Metne göre, taraf ülkelerden herhangi birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırı üç ülkeye birden yapılmış kabul edilecek. Bu durumda taraflar; Birleşmiş Milletler Şartı'ndan doğan savunma hakları, kendi anayasal yükümlülükleri ve ulusal mevzuatları çerçevesinde askeri imkanların konuşlandırılması dahil uygun görecekleri tedbirlerle birbirlerine destek sağlayacak.
Toplam 16 maddeden oluşan anlaşmanın öne çıkan hükümleri şunları kapsıyor:
- 10 yıl çekilmeme şartı: Süresiz olarak yürürlükte kalması öngörülen anlaşmadan ilk 10 yıl boyunca hiçbir taraf çekilemeyecek. 10 yıllık sürenin dolmasının ardından ayrılmak isteyen ülke, niyetini en az üç ay önceden diplomatik kanallarla yazılı olarak bildirmek zorunda olacak.
- İstihbarat ve terörle mücadele: Taraflar, terörle mücadelede eşgüdüm sağlayacak ve karşılıklı mutabakata varılan güvenli kanallar üzerinden gizlilik esaslarına uyarak istihbarat paylaşımında bulunacak.
- Savunma sanayii ve ortak tatbikatlar: Üç ülke arasında savunma sanayiinde ortak üretim projeleri geliştirilecek ve düzenli müşterek askeri tatbikatlar yapılacak.
- Yönetim mekanizması ve daimi sekretarya: Üç ülkenin dışişleri ve savunma bakanları ile genelkurmay başkanlarından oluşan ortak komite yılda iki kez toplanacak. Anlaşmanın sekretarya faaliyetleri ise Suudi Arabistan'da kurulacak daimi merkez üzerinden yürütülecek.
Meclis'te "asker gönderme yetkisi" ve NATO tartışması
Genel Kurul'daki görüşmelerin odağında, anlaşmanın Türkiye'ye getireceği askeri yükümlülükler, 10 yıllık çekilmeme şartı ve TBMM'nin asker gönderme yetkisinin devre dışı kalıp kalmayacağı tartışmaları yer aldı. Muhalefet milletvekilleri, askeri taahhütler barındıran teklifin Dışişleri Komisyonu'nun yanı sıra Milli Savunma Komisyonu'nda da görüşülmesi gerektiğini savundu.
İYİ Parti Kocaeli Milletvekili Lütfü Türkkan, anlaşmada belirsizlikler bulunduğunu ve Meclis onayı tamamlanmadan komite kurularak hükümlerin fiilen uygulanmaya başlandığını ileri sürdü. Yeni Yol Partisi İstanbul Milletvekili Mustafa Kaya, NATO ile Mekke Anlaşması'nın çıkarları çatıştığında Türkiye'nin nasıl hareket edeceğinin net olmadığını belirtirken, YENİ Parti İzmir Milletvekili Yüksel Taşkın ise anlaşmanın Türkiye'nin ulusal güvenliğini güçlendirmeyeceğini iddia etti. DEM Parti Van Milletvekili Gülcan Kaçmaz Sayyiğit de belirsiz askeri müdahalelere kapı aralayan yaklaşımlara karşı olduklarını dile getirdi.
Anlaşmaya kabul oyu veren CHP adına konuşan Hatay Milletvekili Mehmet Güzelmansur ise uygulamanın Türkiye'nin diğer uluslararası yükümlülükleriyle çelişmemesi için açık kurallara ihtiyaç duyulduğunu ve kamu kaynağı kullanılan hiçbir mekanizmanın Meclis denetimi dışında bırakılmaması gerektiğini ifade etti.
"Asker gönderilmesi yine Meclis iznine tabi olacak"
Eleştirilere yanıt veren TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı Fuat Oktay, anlaşmanın onaylanmasıyla Türk askerinin doğrudan yurt dışındaki çatışmalara gönderileceği yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını söyledi. Oktay, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin yabancı ülkelere gönderilmesinin ancak Anayasa'nın 92'nci maddesi uyarınca TBMM'de kabul edilecek tezkerelerle mümkün olabileceğini vurguladı.
AK Parti Kayseri Milletvekili Hulusi Akar da Pakistan ve Suudi Arabistan ile halihazırda mevcut olan askeri işbirliğinin bu adımla ileriye taşındığını kaydetti. Düzenlemenin NATO'ya alternatif değil, tamamlayıcı bir nitelik taşıdığını belirten Akar, yurt dışına asker görevlendirilmesi gereken her durumda Meclis izninin şart olduğunu ifade etti. MHP Erzurum Milletvekili Kamil Aydın ise Yunanistan-İsrail ve İsrail-Hindistan arasındaki savunma mutabakatlarına işaret ederek, bölgesel güvenlik dengeleri açısından anlaşmayı desteklediklerini açıkladı.
TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilen kanun teklifi, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın onayının ardından Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girecek.
