Cumhurbaşkanı Başdanışmanı ve Cumhurbaşkanlığı Hukuk Politikaları Kurulu Başkanvekili Mehmet Uçum, bir sonraki cumhurbaşkanlığı ve milletvekili genel seçimlerinin 16 Nisan 2028 Pazar günü yapılmasını önerdi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın yeniden aday olabilmesi için seçimlerin olağan takvim olan 7 Mayıs 2028'den önce yapılması gerektiğini belirten Uçum, bu kararın Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından alınacağını vurguladı.
CNN Türk'te Ahmet Hakan'ın sunduğu Tarafsız Bölge programına katılan Uçum, daha önce dile getirdiği seçimlerin 2028 yılının mart veya nisan aylarında yapılabileceği yönündeki değerlendirmelerine açıklık getirdi. Seçimlerin sadece bu aylarda yapılmasının netleştiğini söylemediğini, doğrudan 16 Nisan 2028 tarihini kişisel önerisi olarak sunduğunu ifade eden Uçum, bu tarihin Türkiye'nin yönetim sistemindeki sembolik anlamına işaret etti.
Neden 16 Nisan 2028?
Uçum'un işaret ettiği 16 Nisan tarihi, Türkiye'de parlamenter sistemden Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne geçişi sağlayan 16 Nisan 2017 tarihli anayasa değişikliği referandumunun 11'inci yıl dönümüne denk geliyor. Yeni sistemin halk oylamasıyla kabul edildiğini ve 2018 seçimleriyle uygulamaya geçtiğini hatırlatan Uçum, Meclis'in seçimleri 16 Nisan 2028'de yapma kararı almasının sembolik bir değer taşıyacağını dile getirdi.
Türkiye'de beş yılda bir yapılan genel seçimlerin, 14 Mayıs 2023 seçimleri baz alındığında olağan tarihi 7 Mayıs 2028 olarak öne çıkıyor. Ancak Anayasa'nın 101'inci maddesine göre bir kişi en fazla iki defa cumhurbaşkanı seçilebiliyor. Buna karşılık Anayasa'nın 116'ncı maddesinde yer alan istisnai düzenleme, cumhurbaşkanının ikinci döneminde TBMM tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi halinde mevcut cumhurbaşkanına bir kez daha aday olma hakkı tanıyor.
Erdoğan'ın yeniden adaylığının Türkiye'nin lehine olduğunu Ekim 2024'ten bu yana savunduklarını belirten Uçum, Cumhurbaşkanı'nın bu anayasal istisnadan yararlanabilmesi için Meclis'in 7 Mayıs 2028'den önceki herhangi bir tarihte seçimlerin yenilenmesi kararı alması gerektiğini söyledi. Uçum ayrıca bu adımın üçüncü ve son adaylık imkânı olacağını kaydetti.
"Erken değil, öne çekilmiş seçim"
Seçim tarihinin mart veya nisan ayına alınmasının "erken seçim" olarak nitelendirilemeyeceğini savunan Uçum, kavramsal olarak "öne çekilmiş seçim" ifadesini kullandı. 2023 yılında olağan tarihi 18 Haziran olan seçimlerin beş hafta öne alınarak 14 Mayıs'ta yapıldığını hatırlatan Başdanışman, iki kavram arasındaki farkı şu sözlerle açıkladı:
"Erken seçim kabulü; parlamenter sistemden kaynaklanan ekonomik süreçlerden, siyasi krizlerden, uyumsuzluklardan ve koalisyonların bozulmasından doğan bir sorunu çözmek üzere atılmış bir adımdır. Burada ise bir imkân yaratmakla, Cumhurbaşkanımıza bir adaylık sağlamakla ilgili seçimlerin öne alınması değerlendirmesi var."
Meclis aritmetiği ve 500 milletvekili tahmini
TBMM'nin seçimlerin yenilenmesi kararı alabilmesi için üye tam sayısının beşte üçü olan 360 milletvekilinin oyu gerekiyor. Meclis'teki mevcut sandalye dağılımında Cumhur İttifakı bileşenlerinin oyları bu sayıya tek başına ulaşmadığı için muhalefet partilerinin tutumu belirleyici konumda bulunuyor.
Siyasi partilerin açıklamalarını değerlendiren Uçum, CHP Genel Başkanı Özgür Özel'in daha önce Erdoğan ile sandıkta yarışmak istediklerine dair sözlerini ve eski CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu'nun açıklamalarını hatırlatarak 360 oyluk psikolojik sınırın şimdiden aşıldığını ileri sürdü. DEM Parti'nin de seçimlerin mutlaka zamanında yapılması yönünde katı bir irade ortaya koymadığını belirten Uçum, muhalefet partilerine "Demokratik rekabette kendine inanıyorsan, yeneceğini düşünüyorsan Cumhurbaşkanımızın önünü kesmezsin" sözleriyle seslendi.
Uçum, Erdoğan'ın adaylığını engelleyecek bir siyasetin Meclis'teki hiçbir parti tarafından savunulamayacağını iddia ederek, seçimlerin yenilenmesi kararı TBMM gündemine geldiğinde 592 mevcut milletvekilinin yaklaşık 500'ünün bu karara destek vereceğini öngördüğünü söyledi. Başdanışman, Erdoğan'ın adaylığının siyasi açıdan kesinleştiğini ancak sürecin tamamlanması için Meclis'in hukuki kararının beklendiğini sözlerine ekledi.
