ABD'de 3 Kasım'da düzenlenen Kongre ara seçimlerinde Demokratların hem Senato hem de Temsilciler Meclisinde çoğunluğu Cumhuriyetçilerin elinden alması, İsrail siyasetinde Başbakan Binyamin Netanyahu'nun geleceğine ilişkin tartışmaları alevlendirdi. İsrailli muhalefet liderleri, Washington'da değişen güç dengelerinin ardından Netanyahu hükümetine verilen desteğin ABD seçimlerinde bir kayıp nedenine dönüştüğünü savunarak başbakanın görevde kalamayacağını açıkladı.
Muhalefetteki Birlikte Listesi liderlerinden eski İsrail Başbakanı Yair Lapid ve Demokratlar Partisi Genel Başkanı Yair Golan, resmi olmayan seçim sonuçlarının netleşmesinin ardından hükümetin değişmesi çağrısında bulundu. İki lider, mevcut yönetimin görevde kalmasının İsrail'i uluslararası alanda yalnızlaştıracağı ve en büyük müttefiki ABD ile doğrudan karşı karşıya getireceği uyarısını yaptı.
Lapid ve Golan'dan değişim hükümeti çağrısı
Sosyal medya platformu X üzerinden açıklama yapan eski Başbakan Yair Lapid, ABD'deki tablonun ardından Netanyahu ile olası bir birlik hükümeti ihtimalinin tamamen ortadan kalktığını belirtti. Netanyahu'nun koltuğunu korumasının ülkenin güvenliğini ve demokrasisini tehlikeye atacağını ifade eden Lapid, "İsrail, onun başbakan olarak kalmasına izin veremez. Bu durum bizi uluslararası alanda mahveder" değerlendirmesinde bulundu.
Demokratlar Partisi lideri Yair Golan ise ara seçim sonuçlarının, Netanyahu'nun ABD siyasetinde hem Demokratlar hem de Cumhuriyetçiler açısından ne kadar zararlı bir figür haline geldiğini gösterdiğini savundu. Netanyahu ve aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir'in iktidarda kalmasının ülkeyi uluslararası yaptırımlara, boykotlara ve Washington ile çatışmaya sürükleyeceğini ileri süren Golan, İsrail'in önünde iki seçenek olduğunu şu sözlerle dile getirdi:
"Ya Netanyahu'nun İsrail'i; 'Süper Sparta', boykot edilen, geri kalmış ve izole edilmiş İsrail ya da güçlü, ilerici, özgür ve güvenli bir İsrail. Netanyahu seçimleri kaybetti. O, İsrail için tehlikelidir."
Golan, İsrail'in uluslararası konumunu yeniden tesis etmek için vakit kaybetmeden bir değişim hükümeti kurulması gerektiğini vurguladı.
Netanyahu koalisyonu ve sağ muhalefet sessizliğe büründü
Merkez ve sol muhalefetten yükselen istifa çağrılarına karşın, Başbakan Netanyahu ve koalisyon ortakları ABD ara seçimlerinin sonuçlarına ilişkin herhangi bir açıklama yapmadı. Pek çok ülkedeki seçimler sonrasında tebrik mesajları yayımlayan İsrail Dışişleri Bakanlığı da ülkenin en yakın müttefiki olarak tanımlanan ABD'deki seçimlerin ardından sessiz kalmayı tercih etti.
Hükümet kanadındaki bu sessizliğe muhalefetin sağ kanadında yer alan isimler de katıldı. Eski Başbakan Naftali Bennett, Yisrael Beiteinu Partisi lideri Avigdor Liberman ve eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot gibi sağcı muhalif siyasetçiler, Kongre seçimlerinin sonuçlarına dair değerlendirmede bulunmadı.
Kongre'de değişen dengeler silah satışlarını ve yardımları etkileyebilir
İsrail'deki siyasi tartışmaların arka planında, ABD Başkanı Donald Trump'ın ikinci görev döneminin ortasında yapılan seçimlerde Cumhuriyetçilerin Kongre'nin iki kanadında da çoğunluğu kaybetmesi yatıyor. Resmi olmayan sonuçlara göre Demokratlar, Senato'da Cumhuriyetçilerin elindeki en az yedi sandalyeyi kazanırken, Temsilciler Meclisinde 25 sandalyenin el değiştirmesiyle 225 sandalyeye ulaşarak kontrolü sağladı.
Seçimlerde İsrail'in Gazze politikalarını eleştiren ve Tel Aviv'e yapılan askeri yardımların kesilmesini savunan çok sayıda aday Kongre'ye girmeyi başardı. Michigan eyaletinde İsrail'e askeri desteğin durdurulmasını savunan Demokrat aday Abdul El-Sayed'in Senato'ya seçilmesi ve Maine eyaletinde İsrail'e askeri yardımların sonlandırılması çağrısı yapan Demokrat Troy Jackson'ın, 1997'den bu yana görev yapan İsrail'in önde gelen destekçilerinden Cumhuriyetçi Senatör Susan Collins'i mağlup etmesi İsrail basınında geniş yer buldu.
İsrail medyasında yer alan analizlerde, ocak ayından itibaren dış ilişkiler, savunma ve bütçe tahsislerinden sorumlu Kongre komitelerinin başkanlıklarının Demokratlara geçeceği hatırlatıldı. Israel Hayom ve Yedioth Ahronoth gazeteleri, yeni Kongre yapısının İsrail'in kendi bütçesiyle finanse ettiği silah alımları dahil olmak üzere askeri sevkiyatlar üzerindeki denetimi sıkılaştıracağını ve Gazze ile Batı Şeria politikaları nedeniyle Tel Aviv yönetimi üzerindeki diplomatik baskıyı artıracağını bildirdi. Israel Hayom ayrıca, ABD Başkanı Trump'ın seçim günü Netanyahu ile yaptığı görüşmede İsrail'e sağlanan yıllık ABD yardımının yıl sonunda kesilmesi konusunu gündeme getirdiğini, ancak bu adımın nasıl uygulanacağına dair ayrıntı paylaşılmadığını aktardı.
