Avrupa Komisyonu'nun 2026 Genişleme Paketi çerçevesinde açıkladığı Türkiye Raporu'na Dışişleri Bakanlığı yazılı bir bildiriyle itiraz etti. Raporda yer alan yargı, temel haklar ve siyasi kriterlerle ilgili eleştirileri "mesnetsiz iddialar" şeklinde tanımlayarak geri çeviren Bakanlık, bu belgenin Avrupa Birliği'nin (AB) Türkiye'ye karşı sergilediği "ön yargılı ve hakkaniyetten uzak tutumunu" yeniden gözler önüne serdiğini kaydetti.
Avrupa Komisyonu'nun Genişlemeden Sorumlu Üyesi Marta Kos tarafından açıklanan 2026 Genişleme Paketi'nde Türkiye'nin yanı sıra Sırbistan, Arnavutluk, Karadağ, Kuzey Makedonya, Bosna Hersek, Kosova, Ukrayna ve Moldova'ya ilişkin yıllık değerlendirmeler yer aldı. Raporun Türkiye bölümünde ekonomi, enerji ve güvenlik alanlarındaki işbirliği potansiyeli öne çıkarılırken, demokratik standartlar ve dış politika başlıklarında sert eleştirilere yer verildi.
Brüksel'den siyasi kriterlerde "uçurum" uyarısı ve Ankara'nın yanıtı
Avrupa Komisyonu raporunda, Türkiye'nin AB üyeliği hedefine ilişkin resmi beyanları ile katılım için gerekli siyasi kriterlerdeki mevcut durum arasındaki "uçurumun" daha da genişlediği savunuldu. Brüksel, iki tarafın da ilişkileri iyileştirme girişimlerinde bulunduğu bir dönemde yayımlanan belgede insan hakları, demokrasi, hukukun üstünlüğü ve yargı bağımsızlığı alanlarında gerileme yaşandığını öne sürdü.
Dışişleri Bakanlığı ise 4 Kasım'da yayımladığı 212 numaralı resmi açıklamada bu değerlendirmeleri kabul etmediğini duyurdu. Rapordaki siyasi kriterler, yargı ve temel haklar bölümünde yer alan ifadelerin bazı AB yetkililerinin çifte standartlı yaklaşımından kaynaklandığını belirten Bakanlık, söz konusu ithamları "tutarsız ve inandırıcılığını yitirmiş bir zihniyetin yansıması" olarak tanımladı.
Doğu Akdeniz, Kıbrıs ve Libya mutabakatı gerilimi
Ankara ile Brüksel arasındaki temel anlaşmazlık noktalarından biri de raporun Doğu Akdeniz ve Kıbrıs'a ilişkin bölümleri oldu. Dışişleri Bakanlığı, raporda Yunanistan ve Kıbrıs Rum tarafının uluslararası hukukla bağdaşmayan, maksimalist tezlerinin savunulduğunu, buna karşılık Türkiye ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin (KKTC) meşru hak ve menfaatlerinin göz ardı edildiğini vurguladı.
Açıklamada, AB'nin Kıbrıs meselesinde kayıtsız şartsız Rum tarafının tutumunu benimsediği sürece çözüm çabalarına katkı sunmasının mümkün olmadığı hatırlatıldı. Ayrıca raporda Doğu Akdeniz'e dair yapılan değerlendirmelerin uluslararası hukuka ve hakkaniyet ilkesine bütünüyle aykırı olduğu belirtilerek, Türkiye ile Libya arasında imzalanan Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılmasına İlişkin Mutabakat Muhtırası aleyhindeki ifadelerin Ankara açısından hiçbir hükmü bulunmadığı kaydedildi.
Ekonomik dayanıklılık ve Avrupa güvenliğindeki rol olumlu not aldı
Siyasi kriterler ve bölgesel uyuşmazlıklardaki gerilime karşın, 2026 Türkiye Raporu'nun ekonomi ve güvenlik başlıklarında Türkiye'nin stratejik ağırlığına geniş yer ayrıldı. Komisyon, Türkiye'yi aday ülke ve kilit ortak olarak tanımlarken, ülkenin Avrupa güvenliğine katkılarını, uluslararası arabuluculuk rolünü ve ekonomik dayanıklılığını olumlu değerlendirdi.
AB Komisyonu'nun Genişlemeden Sorumlu Üyesi Marta Kos, rapora ilişkin değerlendirmesinde göç, ticaret, ulaştırma ve enerji başta olmak üzere pek çok kritik alanda AB ile Türkiye'nin stratejik çıkarlarının örtüştüğünü ifade etti. Belgede, AB'nin karşılıklı çıkar alanlarında Türkiye ile ilişkilerini "aşamalı, orantılı ve geri döndürülebilir" bir yaklaşımla geliştirmeye devam ettiği belirtildi.
Dışişleri Bakanlığı da raporun ekonomi ve güvenlik tespitlerinden duyulan memnuniyeti dile getirdi. Bakanlık açıklamasında, Komisyon raporunda olumlu karşılanan başlıca unsurlar ve buna bağlı talepler şu şekilde sıralandı:
- Türkiye'nin ekonomik ve parasal politikalar alanında kaydettiği ilerlemenin raporda teyit edilmesi,
- İşleyen piyasa ekonomisine ve Türkiye'nin AB içindeki rekabet baskılarıyla baş edebilme kapasitesine yapılan atıflar,
- Savunma, güvenlik, bağlantısallık ile değer ve tedarik zincirlerinin sağlamlığı konularında ülkenin üstlendiği rolün öne çıkarılması.
Gümrük Birliği'nin güncellenmesi ve somut adım çağrısı
Ankara, bizzat Avrupa Komisyonu raporunda kayda geçirilen olumlu ekonomik ve ticari verilerin, Türkiye'nin uzun süredir gündemde tuttuğu Gümrük Birliği'nin güncellenmesi talebinin haklılığını ortaya koyduğunu belirtti. 1995 yılında imzalanan mevcut Gümrük Birliği anlaşmasının dijital ticaret, hizmetler sektörü ve yeşil dönüşüm gibi güncel alanları kapsayacak şekilde yenilenmesi, Türkiye-AB ekonomik ilişkilerinin en önemli gündem maddesini oluşturuyor.
İlişkilerin dar siyasi hesapların ve tek taraflı yaklaşımların ötesinde, uzun vadeli bir vizyon temelinde şekillenmesi gerektiğini kaydeden Dışişleri Bakanlığı, Türkiye'nin ortaklık hukuku ve ahde vefa ilkesi çerçevesinde ilişkileri ilerletmeye hazır olduğunu bildirdi. Açıklama, AB'nin artan diyaloğu Türkiye'nin üyelik perspektifini güçlendirecek somut kararlara dönüştürmesi ve stratejik irade göstermesi çağrısıyla tamamlandı.
