İsrail Başbakanlık Ofisi, ABD'nin yıllık yaklaşık 4 milyar dolarlık askeri yardımı durdurma kararını günler süren sessizliğin ardından resmen doğruladı. ABD Başkanı Donald Trump'ın 3 Kasım'daki ara seçim günü "Artık İsrail'e para vermeyeceğiz" sözleriyle duyurduğu kesinti, Washington ile Tel Aviv arasındaki savunma ilişkilerinde on yıllardır süren doğrudan hibe dönemini sona erdiriyor.
Başbakan Binyamin Netanyahu'nun ofisi, doğrulamayı Başbakanlık Sözcüsü Doron Spielman'ın Amerikan Fox News kanalına yaptığı değerlendirmeyi resmi X hesabından paylaşarak gerçekleştirdi. Trump'ın açıklamalarından üç gün sonra gelen bu adım, İsrail yönetimi adına yapılan ilk resmi teyit oldu.
Tel Aviv karar için "yardımdan ortaklığa geçiş" tanımını kullandı
Sözcü Spielman, kesinti kararını iki ülke arasındaki ilişkilerde yeni bir aşama olarak nitelendirdi. Trump ve Netanyahu'nun ortak bir anlayışla hareket ettiğini belirten Spielman, ABD ile İsrail arasındaki ilişkinin "askeri yardım düzeyinden ortaklık düzeyine" evrildiğini savundu.
İsrail'in bugüne kadar aldığı Amerikan askeri desteğini yalnızca kendi güvenliği için değil, ABD ve diğer Batılı ülkelerin ortak düşmanlarıyla mücadele etmek için de kullandığını ileri süren Spielman, ülkesinin artık güçlü ve istikrarlı bir ekonomiye sahip olduğunu ifade etti. Netanyahu da geçmiş aylarda yaptığı konuşmalarda ABD yardımlarının zamanla azalacağını öngördüklerini söylemiş ve İsrail'in kendi savunma sanayisini güçlendirerek dışa bağımlılıktan kurtulması gerektiği mesajını vermişti.
Kesintinin uygulanacağı kesin tarih henüz netleşmedi
Başbakanlık Ofisi'nin açıklamasında, yaklaşık 4 milyar dolarlık fonun tam olarak hangi tarihte kesileceğine dair bir takvim paylaşılmadı. Başkan Trump, 3 Kasım'da yaptığı açıklamada Netanyahu ile aylar öncesinden uzlaştıklarını ve yardımların 2026 yılı sonunda durdurulacağını söylemişti. Buna karşın ABD'nin İsrail Büyükelçisi Mike Huckabee, kesintinin ne zaman ve nasıl uygulanacağı konusunda henüz netlik bulunmadığını bildirdi.
İsrail devlet televizyonu KAN ise Trump'ın açıklamalarının İsrail Savunma Bakanlığı ve ordu kademelerinde şaşkınlık yarattığını aktardı. Washington yönetimi doğrudan mali yardımı kesse de İsrail'in kendi bütçesiyle ABD'den silah satın almasına yönelik bir kısıtlama getirilmeyeceğini vurguluyor.
2028'de bitecek anlaşma iki yıl erken sonlanıyor
Alınan karar, 2016 yılında dönemin ABD Başkanı Barack Obama tarafından imzalanan ve Eylül 2028'e kadar yürürlükte kalması planlanan 10 yıllık mutabakat zaptının erken sona ermesi anlamına geliyor. Toplam 38 milyar dolarlık bu paket kapsamında ABD, İsrail'e her yıl 3,3 milyar doları Yabancı Askeri Finansman (FMF) ve 500 milyon doları füze savunma sistemleri için olmak üzere 3,8 milyar dolar tahsis ediyordu. Anlaşma şartları gereği İsrail, bu paranın neredeyse tamamını yine Amerikan savunma sanayisi şirketlerinden silah ve mühimmat almak için kullanmak zorundaydı.
Yıllık düzenli paketin yanı sıra Washington, Ekim 2023'te başlayan Gazze savaşı sonrasında İsrail'e en az 21,7 milyar dolarlık ek askeri destek sağlamıştı. Ancak Gazze'deki yıkım ve sivil kayıplar, Amerikan kamuoyunda İsrail'e verilen koşulsuz desteğe yönelik tepkileri artırdı. Geçtiğimiz ay yapılan bir ABC News/Washington Post/IPSOS anketi, Amerikalıların yüzde 58'inin İsrail'e yapılan askeri yardımların azaltılmasını veya tamamen kesilmesini istediğini ortaya koydu. Trump da kararını açıklarken İsrail'in artık bu paraya ihtiyacı olmadığını belirtmiş ve yardım konusunun ABD iç siyasetinde Demokrat adaylar tarafından Cumhuriyetçilere karşı bir koz olarak kullanılmasına son vermek istediğini dile getirmişti.
İlgili haber: ABD İsrail askeri yardımı 2026 sonunda kesilecek: Trump duyurdu
