Bulgaristan'da düzenlenen cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci turunu, resmi olmayan sonuçlara göre mevcut Cumhurbaşkanı İliyana Yotova açık farkla kazandı. Sandıkların yüzde 99,95'inin açıldığı Merkez Seçim Komisyonu verilerine göre Yotova oyların yüzde 57,58'ini alırken, Batı yanlısı muhalefetin desteklediği eski geçici Başbakan Andrey Gyurov yüzde 39,47'de kaldı. Ocak ayından bu yana görevi vekaleten yürüten 62 yaşındaki Yotova, bu sonuçla Bulgaristan'ın doğrudan halk oyuyla seçilen ilk kadın cumhurbaşkanı oldu.
1 Kasım Pazar günü saat 07.00'de başlayan ve 20.00'de sona eren oy verme işleminin ardından açıklanan ilk sandık çıkış anketleri, Yotova'nın yüzde 51 ila yüzde 52,5 bandında bir oyla önde olduğunu göstermişti. Ancak sayım ilerledikçe iki aday arasındaki fark açıldı ve Bulgaristan Ulusal Televizyonu (BNT) ile Alpha Research kamuoyu araştırma şirketinin paylaştığı verilerde Yotova'nın oy oranı yüzde 57,4'ün üzerine çıktı. Seçmenlerin yaklaşık yüzde 3'ü ise pusuladaki "Hiçbir adayı desteklemiyorum" seçeneğini işaretledi.
Cumhurbaşkanı yardımcısı adayı Kiril Valchev ve Başbakan Rumen Radev ile birlikte başkent Sofya'daki Ulusal Kültür Sarayı'nda (NDK) kameraların karşısına geçen Yotova, seçim zaferini ilan etti. Kendisine oy veren ve vermeyen tüm seçmenlere teşekkür eden Yotova, toplumun farklı kesimlerinin beklentilerini ve kaygılarını anlamak için kapsamlı değerlendirmeler yapacaklarını belirtti. Yotova ayrıca, rakibi Andrey Gyurov'un kendisini telefonla arayarak tebrik ettiğini açıkladı. Yenilgiyi kabul eden Gyurov ise vatandaşların iradesine saygı duyulması gerektiğini söyledi.
Radev'in başbakanlığa geçişi süreci hızlandırdı
Bulgaristan'ı bu seçime götüren süreç, 2016 ve 2021 yıllarında iki kez cumhurbaşkanı seçilen Rumen Radev'in Ocak 2026'da görevinden istifa etmesiyle başladı. Radev döneminde iki dönem boyunca cumhurbaşkanı yardımcılığı koltuğunda oturan Yotova, anayasa gereği ocak ayında cumhurbaşkanlığı makamını geçici olarak devraldı.
Cumhurbaşkanlığından ayrılarak aktif parti siyasetine geçen Radev, kurduğu merkez sol çizgideki İlerici Bulgaristan (PB) partisiyle nisan ayında düzenlenen erken genel seçimde birinci çıktı ve başbakanlık koltuğuna oturdu. İktidardaki İlerici Bulgaristan ve sol partilerin desteğini arkasına alan Yotova'nın beş yıllık yeni dönem için seçilmesiyle birlikte, Radev liderliğindeki siyasi eksen hem hükümet ve meclis çoğunluğunu hem de cumhurbaşkanlığı makamını kontrolüne almış oldu.
Seçim kampanyasında Ukrayna savaşı ve Rusya politikası belirleyici oldu
NATO'nun doğu kanadında yer alan Bulgaristan'daki seçim yarışında dış politika ve güvenlik başlıkları öne çıktı. İki aday, özellikle Rusya ile ilişkiler ve Ukrayna'ya askeri yardım konusunda taban tabana zıt politikaları savundu.
Kampanya boyunca "Barış Cumhurbaşkanı" sloganını kullanan Yotova, Ukrayna'ya askeri yardım yapılmasına karşı çıktı ve krizin Rusya ile yürütülecek diplomatik müzakereler yoluyla çözülmesi gerektiğini savundu. Oyunu kullandıktan sonra yaptığı açıklamada da kendi kararlarını alan, ulusal uzlaşıyı diyalogla arayan ve Avrupa içinde kendi dış politikasına sahip güçlü bir Bulgaristan için oy verdiğini dile getirdi.
Eski Merkez Bankası Başkan Yardımcısı ve eski geçici Başbakan Andrey Gyurov ise cumhurbaşkanı yardımcısı adayı Georgi Kandev ile birlikte "Değişime Devam" (PP) ve "Demokratik Bulgaristan" (DB) ittifakının desteğiyle yarıştı. Güçlü bir Avrupa Birliği ve NATO yanlısı çizgi izleyen Gyurov, Ukrayna'ya desteğin artırılmasını savundu. Gyurov, kampanya sürecinde Radev hükümetini yüksek enflasyonu dizginleyememekle eleştirirken, devletin zirvesindeki tüm yetkilerin tek bir siyasi kanatta toplanmasının denge ve denetleme mekanizmasını zayıflatacağı uyarısında bulunmuştu.
Tarihi düşük katılım ikinci turda kısmen yükseldi
Son yıllarda üst üste yapılan erken genel seçimlerin yarattığı siyasi yorgunluk, cumhurbaşkanlığı seçimine katılım oranlarına da yansıdı. 25 Ekim'de düzenlenen ilk turda katılım oranı yüzde 22,98'de kalarak Bulgaristan'da komünizm sonrası dönemin en düşük seviyesini görmüştü. İlk turu Yotova yüzde 34,8 oyla birinci tamamlamış, ancak hiçbir adayın yüzde 50 barajını aşamaması nedeniyle seçim ikinci tura taşınmıştı.
1 Kasım'daki ikinci turda ise sandığa gidenlerin oranı ilk tura kıyasla artış göstererek yaklaşık yüzde 29,1 seviyesinde gerçekleşti. Bulgaristan'da cumhurbaşkanlığı makamı büyük ölçüde sembolik yetkilere sahip olsa da, devlet başkanı silahlı kuvvetlerin başkomutanı sıfatını taşıyor, yasaları veto edebiliyor ve siyasi kriz dönemlerinde geçici hükümetleri atama yetkisini elinde bulunduruyor. Gazetecilik kökenli bir siyasetçi olan Yotova, cumhurbaşkanı yardımcılığı öncesinde Bulgaristan Sosyalist Partisi'nden ulusal mecliste ve Avrupa Parlamentosu'nda milletvekilliği yapmıştı.
