Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Hürmüz Boğazı'nın kapanmasından bu yana birlik ülkelerinin ithal fosil yakıtlar için 127 milyar euro fazladan ödeme yaptığını açıkladı. Brüksel'de düzenlenen WinWin Zirvesi'nde konuşan von der Leyen, bu devasa maliyete karşın Avrupa'ya "tek bir ilave enerji molekülü bile" girmediğini vurguladı.
Orta Doğu'da devam eden çatışmaların küresel enerji arzında yarattığı sıkışıklık, Avrupa ekonomisi üzerindeki baskıyı her geçen hafta artırıyor. AB Komisyonu Başkanı, 16 Ekim'deki birlik zirvesinde 106 milyar euro olarak açıkladığı ek enerji faturasının, aradan geçen yaklaşık üç haftalık sürede 21 milyar euro daha büyüyerek 127 milyar euroya ulaştığını ortaya koydu.
"Petrol ve doğal gazla birlikte krizleri de ithal ediyoruz"
Belçika Kraliyet Kütüphanesi'nde gerçekleştirilen zirvede Avrupa'nın rekabet gücü ve enerji politikalarını değerlendiren von der Leyen, dışa bağımlılığın kıta ekonomisini dış şoklara açık hale getirdiğini söyledi. Fosil yakıt ithalatının yalnızca ekonomik bir yük olmadığını belirten von der Leyen, "Petrol ve doğal gaz ithal ettiğimizde, beraberinde gelen şokları ve krizleri de ithal etme riskini alıyoruz." ifadelerini kullandı.
Benzer bir uyarı geçtiğimiz hafta Almanya Başbakanı Friedrich Merz'den de gelmişti. Bölgedeki çatışmalar nedeniyle pahalılaşan enerjinin Avrupa'daki işletmelere ve tüketicilere 100 milyar euronun üzerinde ek yük getirdiğini belirten Merz, savaşın bir an önce sona ermesinin Avrupa'nın doğrudan ekonomik çıkarına olduğunu ifade etmişti.
Hürmüz Boğazı'ndaki düğüm ve kış öncesi stok endişesi
Küresel deniz yoluyla taşınan petrol ve sıvılaştırılmış doğal gazın (LNG) yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı, şubat ayı sonunda ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının ardından Tahran yönetimi tarafından fiilen kapatılmıştı. Boğazdaki tıkanıklık ve bölgedeki enerji altyapılarına yönelik saldırılar, küresel piyasalarda fiyatları yukarı çekti. Küresel gösterge Brent petrolün varil fiyatı, hafta başında ABD'nin boğazda yer alan İran'a ait Keşm Adası'nı vurmasının ardından 106 dolar seviyelerinde işlem görüyor.
Fiyatlardaki artışın yanı sıra Avrupa kış aylarına arz güvenliği endişesiyle giriyor. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) verilerine göre AB ülkeleri, kış mevsimini 2013 yılından bu yana kaydedilen en düşük doğal gaz depolama seviyeleriyle karşılamaya hazırlanıyor.
AB çıkış yolunu temiz enerji yatırımlarında arıyor
Enerji krizinin yarattığı maliyet tablosunu yeşil dönüşüm hedeflerinin gerekçesi olarak sunan von der Leyen, temiz enerjiye geçişin sadece iklimi korumakla kalmayıp Avrupa'nın bağımsızlığı ve rekabetçiliği için de zorunlu olduğunu dile getirdi. Bu yıl yaşanan kuraklık, orman yangınları ve sellerin iklim değişikliğinin yıkıcı etkilerini gösterdiğini hatırlatan Komisyon Başkanı, birliğin enerji ve iklim takvimine ilişkin şu verileri paylaştı:
- 2040 ve 2050 hedefleri: İlk iklim nötr kıta olma hedefini 2050 yılı için koruyan AB, 2040 yılına kadar sera gazı emisyonlarını yüzde 90 oranında azaltmayı taahhüt ediyor.
- Sürdürülebilir yatırımlar: 2021 yılından bu yana birlik genelinde sürdürülebilir faaliyetlere 1,2 trilyon euronun üzerinde yatırım yapıldı.
- Emisyon Ticaret Sistemi (ETS): Uygulamaya alındığı 2005 yılından bu yana ETS kapsamındaki sektörlerde emisyonlar yaklaşık yüzde 50 azalırken, birlik ekonomisi aynı dönemde yüzde 30 büyüdü.
Avrupalı girişimler için yeni büyüme fonu
Küresel temiz teknoloji pazarının her yıl yaklaşık yüzde 20 büyüdüğüne işaret eden von der Leyen, Avrupa'nın bu teknolojileri yalnızca tüketen değil, geliştiren ve üreten bir merkez olması gerektiğini söyledi. Avrupalı teknoloji girişimlerinin San Francisco'daki rakiplerine kıyasla ortalama yüzde 50 daha az sermaye toplayabildiğini ve büyümek için yüz milyonlarca euroya ihtiyaç duyduklarında Atlantik ötesine yönelmek zorunda kaldıklarını belirtti.
AB Komisyonu, bu sermaye açığını kapatmak ve temiz sanayileri içeride tutmak amacıyla kamu ile özel sektör yatırımcılarını bir araya getiren yeni bir "Avrupa ölçek büyütme (scale-up) fonu" başlattı. Fonun, kıtada büyümek isteyen teknoloji ve enerji şirketlerine finansman sağlayan en büyük Avrupa fonu olması hedefleniyor.
