ABD'de 3 Kasım'da yapılan Kongre ara seçimlerinde Cumhuriyetçi Parti'nin hem Temsilciler Meclisi hem de Senato'daki çoğunluğu Demokratlara kaptırmasının ardından, yönetim içinden en açık özeleştiri Başkan Yardımcısı JD Vance'ten geldi. Sosyal medya platformu X üzerinden kapsamlı bir değerlendirme paylaşan Vance, partinin yaşadığı ağır seçim yenilgisini doğrudan şubat sonunda başlayan İran savaşına ve İsrail ile yürütülen ilişkilere bağladı.
"Kaybetmemizin nedeni savaştır; Başkan da dün gece bunu bizzat dile getirdi" ifadelerini kullanan Vance, 2024 başkanlık seçimlerinde Donald Trump ve kendisine oy veren seçmenlerin önemli bir bölümünün bu kez Demokrat Parti'ye yöneldiğini belirtti. Yönetimin Orta Doğu politikasından rahatsız olan parti tabanına da seslenen Başkan Yardımcısı, "Öfkelenen ve 'Ben demiştim' demek isteyenlere şunu söylemek isterim: Haklısınız" değerlendirmesinde bulundu.
Cumhuriyetçi seçmeni uzaklaştıran dört temel neden
Vance, açıklamasında seçim öncesi verileri yorumlayan Cumhuriyetçi analistleri de eleştirdi. Parti içi veri uzmanlarının seçmen katılım oranlarına bakarak iyimser bir tablo çizdiğini, ancak kendisinin seçim gününe kendisine ulaştırılan anket sonuçları nedeniyle karamsar başladığını aktardı.
Güvendiği bir kamuoyu araştırmacısının verilerini paylaşan Vance, 2024'te Trump'ı desteklediği halde 2026 ara seçimlerinde Demokratlara oy veren seçmenlere "Hangi koşullarda yeniden Cumhuriyetçilere dönersiniz?" sorusunun yöneltildiğini bildirdi. Araştırmaya katılan seçmenlerin neredeyse tamamının verdiği yanıtlar dört başlıkta toplandı:
- İran ile devam eden savaşın sona erdirilmesi,
- Hayat pahalılığı ve enflasyonla mücadeleye odaklanılması,
- "Önce Amerika" anlayışına geri dönülmesi,
- İsrail ile olan ilişkilerin değiştirilmesi.
Seçim mağlubiyetinin ardından partinin geleceğine dair dürüst bir tartışma yürütülmesi gerektiğini vurgulayan Vance, "Buna değdiğini, Senato'yu gelecek 6 yıl boyunca kaybetmeye değdiğini savunmak istiyorsanız, buyurun savunun" sözleriyle savaş yanlısı kanada yüklendi. Vance'in bu çıkışına Başkan'ın oğlu Donald Trump Jr. da sosyal medya hesabından destek vererek açıklamanın her kelimesine katıldığını belirtti.
Trump'tan Vance'e yanıt: "Farklı bir şey yapmazdım"
ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik başlattığı ortak askeri harekat, sekiz ayı aşkın süredir küresel enerji ve akaryakıt fiyatlarını yukarı çekerek ABD iç piyasasında enflasyon baskısını artırmıştı. Yönetim içinde askeri müdahaleye başından beri mesafeli yaklaştığı bilinen ve 2028 başkanlık seçimleri için en güçlü Cumhuriyetçi adaylardan biri olarak görülen Vance, bu açıklamasıyla Başkan Trump'ın Orta Doğu siyasetiyle arasına ilk kez bu denli belirgin bir çizgi çekti.
Başkan Donald Trump ise Beyaz Saray'da gazetecilere yaptığı açıklamada, yardımcısının seçim analizini "büyük ölçüde doğru" bulduğunu söyledi. İran savaşının ve artan benzin fiyatlarının sandık sonuçlarını etkileyeceğini önceden bildiğini ifade eden Trump, buna karşın askeri müdahale kararının arkasında durdu. İran'ın nükleer silaha sahip olamayacağını vurgulayan ABD Başkanı, "Seçimi etkilesin ya da etkilemesin, farklı hiçbir şey yapmazdım. Savaş ben ne zaman istersem o zaman bitecek ama bunun doğru şekilde yapılması gerekiyor" diye konuştu.
Vance'in açıklamaları İsrail'de de karşılık buldu. İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, ABD Başkanı ve Başkan Yardımcısı'na büyük saygı duyduklarını belirterek, Vance'in dile getirdiği görüşlerin müttefikleri ABD'de bir süredir hissedilen eğilimleri yansıttığını ifade etti.
Kongre'de çoğunluk Demokratlara geçti
Cumhuriyetçi Parti içindeki bu tartışmalar, son yılların en sert Kongre kayıplarından birinin hemen ardından yaşanıyor. Kesinleşmeyen sonuçlara göre Demokrat Parti, 2024 seçimlerinin ardından 53'e 47 Cumhuriyetçi üstünlüğüyle şekillenen Senato'da 7 sandalye birden kazanarak 54 koltuğa ulaştı ve çoğunluğu ele geçirdi. Temsilciler Meclisi'nde de Cumhuriyetçilerin elindeki en az 25 sandalyeyi alan Demokratlar, Kongre'nin her iki kanadında kontrolü sağladı.
Demokratların geleneksel olarak Cumhuriyetçilerin kalesi sayılan Teksas, Güney Carolina ve 1932'den bu yana Senato yarışı kazanamadıkları Kansas gibi eyaletlerde galip gelmesi, Beyaz Saray'ı görev süresinin kalan iki yılında zorlu bir tabloyla karşı karşıya bıraktı. Kongre çoğunluğunun muhalefete geçmesiyle birlikte Başkan Trump'ın bütçe, yasa tasarıları ve üst düzey yargı atamalarında Senato engeline takılması, ayrıca Demokratların kontrolüne geçen komiteler aracılığıyla yönetim hakkında kapsamlı Kongre soruşturmaları başlatılması bekleniyor.
