Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), hem bireysel tüketicileri hem de işletmeleri ilgilendiren sekiz haftalık kredi büyüme sınırlarını dört ana kategoride 0,5 puan yükseltti. Yapılan düzenlemeyle ihtiyaç ve taşıt kredilerinde büyüme limiti yüzde 3'ten yüzde 3,5'e çıkarılırken, KOBİ ve ticari kredilerde de limit artışına gidildi.
Merkez Bankası tarafından 11 Kasım akşamı yayımlanan "Makroihtiyati Çerçeveye İlişkin Basın Duyurusu" (2026-49 sayılı duyuru) ile bankaların iki aylık periyotlarda kredi hacimlerini büyütebileceği üst sınırlar yeniden belirlendi. TCMB, söz konusu adımların makrofinansal istikrarı ve parasal aktarım mekanizmasını desteklemek amacıyla hayata geçirildiğini bildirdi.
Dört kredi kaleminde limitler yarım puan esnetildi
Yeni düzenleme kapsamında hem tüketici kredilerinde hem de işletmelere kullandırılan Türk lirası cinsinden ticari kredilerde sekiz haftalık büyüme tavanları yarımşar puan artırıldı. Güncellenen oranlarla birlikte kredi kategorilerindeki yeni büyüme sınırları şu şekilde oluştu:
- İhtiyaç kredileri: Bireysel tüketicilere verilen ihtiyaç kredileri için uygulanan sekiz haftalık büyüme limiti yüzde 3 seviyesinden yüzde 3,5'e çıkarıldı.
- Taşıt kredileri: Bireysel taşıt kredilerinde uygulanan yüzde 3'lük büyüme sınırı yüzde 3,5'e çıkarıldı.
- KOBİ kredileri: Küçük ve orta ölçekli işletmelere (KOBİ) kullandırılan Türk lirası kredilerde sınır yüzde 5'ten yüzde 5,5'e yükseltildi.
- Diğer ticari krediler: KOBİ dışındaki işletmelere kullandırılan Türk lirası kredilerde büyüme sınırı yüzde 2'den yüzde 2,5'e çıkarıldı.
Kredi piyasasına ve tüketicilere etkisi ne olacak?
Merkez Bankası'nın uyguladığı kredi büyüme sınırları, bankaların sekiz haftalık hesaplama dönemlerinde ilgili kredi türündeki toplam bakiyelerini en fazla ne kadar artırabileceklerini belirliyor. Belirlenen bu tavanı aşan bankalar, aşım tutarı kadar ek zorunlu karşılık ayırmak zorunda kaldığı için kredi musluklarını bu limitlere göre ayarlıyor.
Sınırların 0,5 puan yükseltilmesi, bankaların hem bireysel müşterilere hem de şirketlere açabileceği kredi hacminde kontrollü bir alan açılması anlamına geliyor. Bununla birlikte karar doğrudan bir faiz indirimi niteliği taşımıyor. Bankaların genişleyen bu kredi alanını ne ölçüde kullanacağı; piyasadaki kredi maliyetlerine, bankaların kendi risk iştahlarına, sermaye yeterliliklerine ve müşterilerin teminat koşullarına bağlı olarak şekillenecek.
Uzun vadeli yükümlülüklere zorunlu karşılık faizi ödenecek
TCMB, kredi büyüme limitlerindeki artışın yanı sıra bankaların ve finansman şirketlerinin maliyetlerini doğrudan etkileyen zorunlu karşılık uygulamasında da değişikliğe gitti.
Yeni düzenlemeyle birlikte, banka ve finansman kuruluşlarının bir yılı aşan vadeye sahip TL ve döviz cinsi mevduat dışı yükümlülükleri kapsamında Merkez Bankası'nda tuttukları zorunlu karşılıklar için TL üzerinden faiz ya da telafi ödemesi gerçekleştirilecek. Uygulamanın temel amacını, finans sektörünün uzun vadeli fonlama ve dış kaynak maliyetlerini hafifletmek oluşturuyor.
